ઓનલાઈન ગેમિંગ સંબંધિત બિલ લોકસભામાં પસાર, મંત્રીએ કહ્યું - સમાજ કલ્યાણ સર્વોપરી છે

લોકસભાએ આજે ઓનલાઈન ગેમિંગ ક્ષેત્રને નિયમન કરવાના ઉદ્દેશ્યથી ઓનલાઈન ગેમ્સ પ્રમોશન અને રેગ્યુલેશન બિલ, 2025 ને ધ્વનિ મતથી પસાર કર્યું.

કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે ઓનલાઈન ગેમિંગના નકારાત્મક પાસાં પર ગૃહમાં ચિંતા વ્યક્ત કરી અને કહ્યું કે મોદી સરકાર આવક કરતાં સમાજ કલ્યાણને વધુ મહત્વ આપે છે. આ કારણોસર, બિલમાં 'પૈસાની રમત' પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી ટેકનોલોજી મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે આજે વિપક્ષી પક્ષોના હોબાળા વચ્ચે લોકસભામાં બિલ રજૂ કર્યું. સાંજે બિલ રજૂ થયા પછી, હોબાળા વચ્ચે ચર્ચા વિના તેને ધ્વનિ મતથી પસાર કરવામાં આવ્યું. બિલને મહત્વપૂર્ણ માનીને, કેટલાક સભ્યોએ ચર્ચાની માંગ કરી. આના પર, સ્પીકરે દરેકને પૂરતો સમય આપવાની ખાતરી પણ આપી. જોકે, સભ્યોના હોબાળાને કારણે ચર્ચા થઈ શકી નહીં. ચર્ચા માટે બિલ રજૂ કરતી વખતે, વૈષ્ણવે તેના મહત્વપૂર્ણ વિષયો વિશે માહિતી આપી. તેમણે કહ્યું કે આ બિલમાં ત્રણ ભાગ છે અને તે ઈ-સ્પોર્ટ્સ, સોશિયલ ગેમ્સ અને મની ગેમ્સ સાથે સંબંધિત છે. એક તરફ, સરકાર પહેલા બે પાસાઓનો પ્રચાર કરી રહી છે અને બીજી તરફ, તે ત્રીજા પાસા પર પ્રતિબંધ મૂકી રહી છે.

મની ગેમ્સના સામાજિક ગેરફાયદા રજૂ કરતા, વૈષ્ણવે કહ્યું કે લોકો તેમાં પૈસા ગુમાવી રહ્યા છે, ખરાબ ટેવોનો શિકાર બની રહ્યા છે અને કેટલાક સંજોગોમાં આત્મહત્યા પણ કરી રહ્યા છે. એકલા કર્ણાટક રાજ્ય સાથે સંબંધિત એક મીડિયા રિપોર્ટમાં મની ગેમ્સને કારણે 31 મહિનામાં 32 આત્મહત્યાના અહેવાલ છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠને પણ આ મની ગેમ્સને એક નવી માનસિક વિકૃતિ ગણાવી છે. તેમણે કહ્યું, "જ્યારે પણ સમાજ અથવા મધ્યમ વર્ગના પરિવારો અને ઉદ્યોગ અને સરકારી આવકના ક્ષેત્ર વિશે ચિંતા હોય છે, ત્યારે આ બંને વચ્ચે, મોદી સરકારે હંમેશા મધ્યમ વર્ગના પરિવાર અને સમાજના ફાયદાને પસંદ કર્યું છે. આ બિલમાં પણ સમાજના કલ્યાણને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ બિલ સમાજને દુષ્ટતાથી બચાવવા માટે લાવવામાં આવ્યું છે." આ બિલના ઉદ્દેશ્યો અનુસાર, તે ઈ-સ્પોર્ટ્સ, શૈક્ષણિક રમતો અને સામાજિક ગેમિંગને પ્રોત્સાહન આપવા તેમજ ઓનલાઈન સટ્ટાબાજી અને જુગાર જેવી હાનિકારક પ્રવૃત્તિઓથી સમાજને બચાવવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે લાવવામાં આવ્યું છે. બિલ દ્વારા, સરકાર એક રાષ્ટ્રીય ઓનલાઈન ગેમિંગ ઓથોરિટીની સ્થાપના કરશે, જે રમતોનું વર્ગીકરણ, નોંધણી, ફરિયાદ નિવારણ અને નિયમનકારી માર્ગદર્શિકા જારી કરવા જેવા કાર્યો કરશે.

સરકાર કહે છે કે આ બિલ દ્વારા, યુવાનો અને પરિવારોને નાણાકીય અને માનસિક કટોકટીથી સુરક્ષિત કરવામાં આવશે અને ડિજિટલ ક્ષેત્રમાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને પણ મજબૂત બનાવવામાં આવશે. આ બિલ જવાબદાર ગેમિંગ નીતિઓ અને નવીનતાના ક્ષેત્રમાં દેશને વૈશ્વિક નેતૃત્વ પ્રદાન કરશે.

બિલમાં શું ખાસ છે

બિલની મુખ્ય જોગવાઈઓ અનુસાર, ઈ-સ્પોર્ટ્સને કાયદેસર રમત તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી છે. યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રાલય આ માટે માર્ગદર્શિકા નક્કી કરશે. તાલીમ કેન્દ્રો, સંશોધન સંસ્થાઓ અને ટેકનોલોજી પ્લેટફોર્મ સ્થાપિત કરવામાં આવશે. ઉપરાંત, પ્રોત્સાહન યોજનાઓ અને જાગૃતિ અભિયાન ચલાવવામાં આવશે જેથી રાષ્ટ્રીય રમતગમત નીતિમાં ઈ-સ્પોર્ટ્સનો સમાવેશ કરી શકાય. આ બિલ કેન્દ્ર સરકારને સામાજિક અને શૈક્ષણિક રમતોને ઓળખવા, વર્ગીકૃત કરવા અને નોંધણી કરવાની સત્તા આપે છે. આવી રમતોના વિકાસ અને પ્રસાર માટે સલામત પ્લેટફોર્મ બનાવવામાં આવશે. આ રમતોને સાંસ્કૃતિક અને શૈક્ષણિક મૂલ્યો સાથે જોડીને કૌશલ્ય વિકાસ અને ડિજિટલ સાક્ષરતા વધારવા પર ભાર મૂકવામાં આવશે.

બિલમાં ઓનલાઈન મની ગેમ્સ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવાની જોગવાઈ છે. આમાં તમામ પ્રકારની મની-આધારિત રમતોનો સમાવેશ થાય છે, પછી ભલે તે કૌશલ્ય-આધારિત હોય, નસીબ-આધારિત હોય કે મિશ્ર. આવી રમતોનો પ્રચાર, જાહેરાત અને તેનાથી સંબંધિત નાણાકીય વ્યવહાર પ્રવૃત્તિઓ ગેરકાયદેસર જાહેર કરવામાં આવી છે. બેંકો અને ચુકવણી પ્રણાલીઓને પણ તેનાથી સંબંધિત વ્યવહારો બંધ કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. બિલ કાયદો બન્યા પછી, કેન્દ્ર સરકાર એક રાષ્ટ્રીય ઓનલાઈન ગેમિંગ ઓથોરિટીની સ્થાપના કરશે. આ ઓથોરિટી રમતોની ફરિયાદોની નોંધણી, વર્ગીકરણ અને નિવારણ કરશે. તે એ પણ નક્કી કરશે કે કોઈ રમત મની ગેમની શ્રેણીમાં આવે છે કે નહીં. ઓથોરિટી માર્ગદર્શિકા અને આચારસંહિતા પણ જારી કરશે.

બિલ હેઠળ ગુનાઓ અને દંડનો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. ઓનલાઈન મની ગેમિંગ ઓફર કરવા પર ત્રણ વર્ષ સુધીની જેલ અને 1 કરોડ રૂપિયા સુધીનો દંડ થઈ શકે છે. તે જાહેરાતો બે વર્ષની જેલ અને 50 લાખ રૂપિયા સુધીના દંડને પાત્ર છે. વારંવાર ગુનેગારો માટે સજા વધુ કડક હશે. આ બિલ સરકારને તપાસ અને અમલીકરણની સત્તાઓ પણ પ્રદાન કરે છે. અધિકૃત અધિકારીઓ ગુના સાથે જોડાયેલી ડિજિટલ અથવા ભૌતિક સંપત્તિ જપ્ત કરી શકે છે અને ગંભીર કિસ્સાઓમાં વોરંટ વિના ધરપકડ કરી શકે છે.