નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ સતત 7મી વખત બજેટ રજૂ કરીને રચશે ઈતિહાસ

પ્રધાનમંત્રી મોદીએ 2019માં સતત બીજી વખત કેન્દ્રમાં સરકાર બનાવી ત્યારે નિર્મલા સીતારમણને ભારતની પ્રથમ પૂર્ણકાલીન મહિલા નાણામંત્રી બનાવવામાં આવ્યા હતા

કેન્દ્રીય નાણા મંત્રી નિર્મલા સીતારમણ 23 જુલાઈએ સંસદમાં નાણાકીય વર્ષ 2024-25 માટે સતત સાતમું બજેટ રજૂ કરીને ઈતિહાસ રચવા જઈ રહ્યા છે. આ રીતે તે પૂર્વ વડાપ્રધાન મોરારજી દેસાઈનો રેકોર્ડ તોડશે. કારણ કે તે પોતાના ત્રીજા કાર્યકાળમાં એક જ વડાપ્રધાન સાથે નાણામંત્રી તરીકે સતત સાતમી વખત બજેટ રજૂ કરવા જઈ રહી છે. જો કે, સૌથી વધુ વખત બજેટ રજૂ કરવાનો રેકોર્ડ હજુ પણ દેસાઈ પાસે છે કારણ કે તેમણે બે વડાપ્રધાનોના કાર્યકાળ દરમિયાન નાણામંત્રી તરીકે 10 વખત બજેટ રજૂ કર્યું હતું.

2019માં ભારતની પ્રથમ પૂર્ણ-સમયની મહિલા નાણામંત્રી
નાણા મંત્રાલયે રવિવારે 'X' પોસ્ટ પર જારી કરેલા નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ 23 જુલાઈ, મંગળવારે લોકસભામાં કેન્દ્રીય બજેટ 2024-25 રજૂ કરશે. નાણામંત્રી સીતારમણ આવતા મહિને 65 વર્ષના થશે. જ્યારે PM મોદીએ 2019માં સતત બીજી વખત કેન્દ્રમાં સરકાર બનાવી ત્યારે નિર્મલા સીતારમણને ભારતની પ્રથમ પૂર્ણકાલીન મહિલા નાણામંત્રી બનાવવામાં આવી હતી.

વચગાળા સહિત અત્યાર સુધી સતત છ બજેટ રજૂ કર્યા
તેમણે આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં વચગાળાના બજેટ સહિત અત્યાર સુધીમાં સતત છ બજેટ રજૂ કર્યા છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષ 2024-25 (1 એપ્રિલ, 2024 થી 31 માર્ચ, 2025) માટેનું સંપૂર્ણ બજેટ તેમનું સતત સાતમું બજેટ હશે. તે મોરારજી દેસાઈના રેકોર્ડને વટાવી જશે, જેમણે 1959 અને 1964 વચ્ચે સતત પાંચ સંપૂર્ણ બજેટ અને એક વચગાળાનું બજેટ રજૂ કર્યું હતું.

સ્વતંત્ર ભારતમાં બજેટની રજૂઆત સંબંધિત કેટલીક હકીકતો 

-સ્વતંત્ર ભારતનું પ્રથમ સામાન્ય બજેટ 26 નવેમ્બર, 1947ના રોજ દેશના પ્રથમ નાણામંત્રી આરકે સન્મુખમ ચેટ્ટી દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આ પછી ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન મોરારજી દેસાઈએ વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુ અને તત્કાલીન વડા પ્રધાન લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીના કાર્યકાળ દરમિયાન નાણા પ્રધાન તરીકે કુલ 10 બજેટ રજૂ કર્યા છે.

-પૂર્વ નાણામંત્રી પી. ચિદમ્બરમે નવ વખત બજેટ રજૂ કર્યું, જ્યારે પ્રણવ મુખર્જીએ નાણામંત્રી તરીકેના તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન આઠ બજેટ રજૂ કર્યા.

-પૂર્વ વડા પ્રધાન મનમોહન સિંહે 1991 થી 1995 વચ્ચે સતત પાંચ વખત બજેટ રજૂ કર્યું હતું, જ્યારે તેઓ પીવી નરસિમ્હા રાવ સરકારમાં નાણાં પ્રધાન હતા.

-સીતારમણે 1 ફેબ્રુઆરી 2020ના રોજ બે કલાક અને 40 મિનિટનું સૌથી લાંબુ બજેટ ભાષણ આપ્યું હતું. હિરુભાઈ મુલજીભાઈ પટેલનું વર્ષ 1977નું વચગાળાનું બજેટ ભાષણ અત્યાર સુધીનું સૌથી ટૂંકું ભાષણ છે, જેમાં માત્ર 800 શબ્દો છે.

બજેટની રજૂઆતની તારીખ અને સમયમાં ફેરફાર
બજેટ પરંપરાગત રીતે ફેબ્રુઆરીના છેલ્લા દિવસે સાંજે 5 વાગ્યે રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ, વર્ષ 1999માં સમય બદલાયો અને અટલ બિહારી વાજપેયીની સરકારમાં તત્કાલીન નાણામંત્રી યશવંત સિંહે સવારે 11 વાગ્યે બજેટ રજૂ કર્યું. ત્યારપછી સવારે 11 વાગ્યે બજેટ રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આ પછી, 2017 માં, બજેટ રજૂ કરવાની તારીખ બદલીને 1 ફેબ્રુઆરી કરવામાં આવી હતી, જેથી સરકાર માર્ચના અંત સુધીમાં સંસદીય મંજૂરીની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી શકે.