અમદાવાદથી અંતરિક્ષ સુધી! અમદાવાદની 14 વર્ષની દીકરી માહી ભટ્ટની નાસા સુધીની ગૌરવવંતી ઉડાન

ગુજરાતી સાહિત્યના સુપ્રસિદ્ધ કવિ 'બેફામ'ની આ પંક્તિઓ અમદાવાદની 14 વર્ષીય દીકરી માહી ભટ્ટ માટે જાણે અક્ષરસઃ સાચી પડે છે. હાથની રેખાઓમાં શું લખ્યું છે તેના ભરોસે બેસી રહેવાને બદલે, સખત પરિશ્રમથી પોતાનું ભવિષ્ય કંડારતી માહીએ આજે નાની ઉંમરે આકાશને આંબતી સિદ્ધિ મેળવી છે.

અમદાવાદના પૂર્વ વિસ્તાર વસ્ત્રાલમાં રહેતી માહી ભટ્ટે અમેરિકાની સ્પેસ એજન્સી 'નાસા' (NASA) ની અત્યંત કઠિન ગણાતી 'જુનિયર સાયન્ટિસ્ટ'ની પરીક્ષા પાસ કરી છે. આ પરીક્ષા પાસ કરીને એક નવો ઈતિહાસ રચ્યો છે.

માહીની સિદ્ધિનું કદ કેટલું મોટું છે તે આ આંકડા પરથી જાણી શકાય છે. નાસા દ્વારા આયોજિત આ પરીક્ષામાં વિશ્વભરમાંથી કુલ ૬ લાખ જેટલા વિદ્યાર્થીઓએ ભાગ લીધો હતો. આટલી મોટી સંખ્યામાંથી, ભારતમાંથી પસંદગી પામનારી માહી ભટ્ટ એકમાત્ર વિદ્યાર્થિની બની છે. લાખોની ભીડમાં પોતાની આગવી ઓળખ ઊભી કરીને તેણે સાબિત કર્યું છે કે ગુજરાતની દીકરીઓ વિશ્વના ફલક પર પણ શ્રેષ્ઠ છે.

માહીની આ સફળતા એ સાબિત કરે છે કે,પ્રતિભા કોઈ 'હાઈ-ફાઈ' સુવિધાની મોહતાજ નથી હોતી. હાલમાં શારદા બા એજ્યુકેશન કેમ્પસમાં અભ્યાસ કરતી માહીનું પ્રાથમિક ઘડતર સરકારી શાળામાં થયું હતું. તેણી 1 થી 8 સુધી AMC સ્કૂલબોર્ડ ખોખરા પબ્લિક સ્કૂલ અંગ્રેજી માધ્યમની સરકારી શાળામાં અભ્યાસ કરતી હતી. 'સરકારી શાળાના ઓટલેથી નાસાના રોકેટ સુધી'ની તેની આ સફર લાખો મધ્યમવર્ગીય વિદ્યાર્થીઓ માટે પ્રેરણારૂપ છે.

દરેક સફળ દીકરીની પાછળ એક પિતાનો મજબૂત હાથ હોય છે. માહીના કિસ્સામાં તેના પિતા હેમાંગભાઈ ભટ્ટ તેના સાચા માર્ગદર્શક (મેન્ટોર) બન્યા છે. મધ્યમવર્ગીય પરિવાર હોવા છતાં, હેમાંગભાઈએ માહીના શિક્ષણમાં કે તેના સપના પૂરા કરવામાં ક્યારેય કોઈ કચાશ રાખી નથી. માહીએ જણાવ્યું કે, “રાતના મોડે સુધી જાગીને વાંચતી ત્યારે આખો પરિવાર તેની સુવિધાઓનો ખ્યાલ રાખતો. પિતા હેમાંગભાઈ તેને સતત પ્રોત્સાહન આપતા અને નાસા સુધી પહોંચવા માટેનું જરૂરી ગાઇડન્સ પૂરું પાડતા.” એવું કહેવું બિલકુલ ખોટું નથી કે, પિતાના આ વિશ્વાસ અને પરિવારના ત્યાગે માહીને ઉડવા માટે પાંખો આપી છે. 

6 લાખ વિદ્યાર્થીઓમાંથી એકમાત્ર ભારતીય તરીકે પસંદગી પામવાની આ ઝળહળતી  સિદ્ધિની નોંધ છેક ગાંધીનગર સુધી લેવાઈ હતી. ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે રાજ્યની કેબિનેટ બેઠકમાં માહી ભટ્ટની વિશેષ નોંધ લીધી હતી. મુખ્યમંત્રીએ ગૌરવ સાથે જણાવ્યું હતું કે, "વસ્ત્રાલની સામાન્ય પરિવારની દીકરીએ નાસા (NASA) ના સ્ટેમ (STEM) પ્રોજેક્ટમાં ગાઈડ તરીકે પસંદગી પામીને વૈશ્વિક સ્તરે ગુજરાતનો ડંકો વગાડ્યો છે. માહી જેવી દીકરીઓ ગુજરાતનું ભવિષ્ય છે.'' આ ઉપરાંત, રાજ્યના ઉપમુખ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવીએ પણ માહીની મુલાકાત લઈ તેની પ્રતિભાને બિરદાવી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે, "ગુજરાતની આ દીકરીએ નાસામાં સ્થાન મેળવીને આપણું માથું ગર્વથી ઊંચું કર્યું છે."

માહીને આ સફળતા રાતોરાત નથી મળી. તેની પાછળ રાત-દિવસની મહેનત છે. માહીએ છેલ્લા 6 મહિનામાં માત્ર નાસા જ નહીં, પણ ઈસરો (ISRO), યુરોપિયન સ્પેસ એજન્સી અને ઓસ્ટ્રેલિયન સ્પેસ એજન્સી જેવી આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ પાસેથી 50 થી વધુ સર્ટિફિકેટ્સ મેળવીને એક રેકોર્ડ બનાવ્યો છે. રોજના 8 થી 10 કલાક અભ્યાસ કરતી માહીને તેની આ સિદ્ધિ બદલ વર્ષ 2026માં અમેરિકામાં યોજાનાર રોકેટ લોન્ચિંગ ઈવેન્ટમાં હાજરી આપવા માટે 'નાસા' તરફથી ખાસ આમંત્રણ મળ્યું છે.

માહી માત્ર પુસ્તકિયું જ્ઞાન જ નથી ધરાવતી, પણ તેનામાં પ્રેક્ટિકલ સમજ પણ ગજબની છે. તેણે હાઈડ્રોપોનિક્સ ખેતી પદ્ધતિ પર એક પ્રોજેક્ટ બનાવ્યો હતો, જેમાં પાણીનો બગાડ અટકાવીને કેવી રીતે આધુનિક ખેતી કરી શકાય તે દર્શાવ્યું હતું. આ પ્રોજેક્ટ પણ ખૂબ વખણાયો હતો. આજે માહી ભટ્ટ ગુજરાતની લાખો દીકરીઓ માટે પ્રેરણાસ્ત્રોત બની છે. માહી કલ્પના ચાવલા અને સુનિતા વિલિયમ્સને પોતાના રોલ મોડેલ માને છે.તેનું સપનું ભવિષ્યમાં રોકેટ સાયન્ટિસ્ટ બનીને ભારત માટે અવકાશ સંશોધનમાં યોગદાન આપવાનું છે. તેની આ સફર આપણને શીખવે છે કે સુવિધાઓ ભલે ઓછી હોય, પણ જો મહેનત અને લગન સાચી હોય તો દુનિયાની કોઈ પણ પરીક્ષા પાસ કરી શકાય છે. અમદાવાદની આ 'નાની વૈજ્ઞાનિક'ને સલામ!