ભારતે મેલેરિયા માટે તૈયાર કરી પહેલી સ્વદેશી વેક્સિન

ICMR અનુસાર હાલમાં બે મેલેરિયા રસીઓ ઉપલબ્ધ છે, જેની કિંમત પ્રતિ ડોઝ લગભગ 800 રૂપિયા છે. જોકે, તેમની અસરકારકતા 33 થી 67 ટકાની વચ્ચે છે.

ભારતે મેલેરિયા નાબૂદી તરફ એક મોટું પગલું ભર્યું છે. હવે ડેન્ગ્યુ પહેલા મેલેરિયા નાબૂદ કરી શકાય છે. ભારતીય વૈજ્ઞાનિકોએ મેલેરિયા રોગ સામે પ્રથમ સ્વદેશી રસી તૈયાર કરી છે જે ફક્ત ચેપ જ નહીં પરંતુ સમુદાયમાં તેના ફેલાવાને પણ રોકવામાં સક્ષમ છે. આ રસી શક્ય તેટલી વહેલી તકે ઉત્પન્ન કરવા માટે નવી દિલ્હી સ્થિત ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ (ICMR) એ ખાનગી કંપનીઓ સાથે કરાર કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી છે.

મચ્છરજન્ય રોગો સામે ICMRનું અભિયાન
ICMR છેલ્લા ઘણા દાયકાઓથી મચ્છરજન્ય રોગો સામે ઝુંબેશ ચલાવી રહ્યું છે. દેશની વિવિધ સંસ્થાઓમાં મેલેરિયા, ડેન્ગ્યુ અને ચિકનગુનિયા જેવા રોગોને રોકવા માટે રસીની શોધ ચાલી રહી છે. જો કે આ દરમિયાન વૈજ્ઞાનિકોએ મેલેરિયા રસીની શોધ પૂર્ણ કરી છે. તેને હાલ માટે એડફાલ્સિવેક્સ નામ આપવામાં આવ્યું છે, જે મેલેરિયા પરોપજીવી પ્લાઝમોડિયમ ફાલ્સીપેરમ સામે સંપૂર્ણપણે અસરકારક હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.

ICMR અને RMRCએ આ રસી તૈયાર કરી 
ICMR અને ભુવનેશ્વર સ્થિત રિજનલ મેડિકલ રિસર્ચ સેન્ટર (RMRC) ના સંશોધકોએ સંયુક્ત રીતે આ સ્વદેશી રસી તૈયાર કરી છે.

ICMR અનુસાર હાલમાં બે મેલેરિયા રસીઓ ઉપલબ્ધ છે, જેની કિંમત પ્રતિ ડોઝ લગભગ 800 રૂપિયા છે. જોકે, તેમની અસરકારકતા 33 થી 67 ટકાની વચ્ચે છે. આ ઉપરાંત ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટી અને વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન દ્વારા મંજૂર કરાયેલ RTS અને R21 / મેટ્રિક્સ-M રસીઓ વિશ્વના કેટલાક દેશોમાં આપવામાં આવી રહી છે. આની તુલનામાં ભારતની આ રસી પ્રી-એરિથ્રોસાઇટ એટલે કે લોહી સુધી પહોંચતા પહેલાના તબક્કામાં અને ટ્રાન્સમિશન-બ્લોકિંગ એટલે કે ચેપના ફેલાવાને રોકવામાં બેવડી અસર દર્શાવે છે. તેના ઉત્પાદનમાં લેક્ટોકોકસ લેક્ટિસનો ઉપયોગ થાય છે, જે ગ્રામ-પોઝિટિવ બેક્ટેરિયમ છે અને તેનો ઉપયોગ છાશ અને ચીઝના ઉત્પાદનમાં મોટા પાયે થાય છે.

આ રસી અભ્યાસમાં અસરકારક સાબિત થઈ
અત્યાર સુધી આ સ્વદેશી મેલેરિયા રસી પર પ્રી-ક્લિનિકલ માન્યતા કરવામાં આવી છે, જે ICMRની નવી દિલ્હી સ્થિત નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેલેરિયા રિસર્ચ અને નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇમ્યુનોલોજી (NII) ના સહયોગથી પૂર્ણ કરવામાં આવી છે. RMRC વૈજ્ઞાનિકના જણાવ્યા અનુસાર ભારતની આ સ્વદેશી રસી મજબૂત એન્ટિબોડીઝ ઉત્પન્ન કરે છે જે ચેપને અટકાવે છે.

2023માં વૈશ્વિક સ્તરે મેલેરિયાના અંદાજિત 260 મિલિયન કેસ નોંધાયા હતા, જે 2022ની તુલનામાં એક કરોડ કેસનો વધારો છે. આમાંથી લગભગ અડધા કેસ દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયામાં જોવા મળ્યા હતા અને તેમાંથી મોટાભાગના ભારતમાં જોવા મળ્યા હતા. આ રસી દ્વારા ભારત ફક્ત તેની વસ્તીના રક્ષણને મજબૂત બનાવશે નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક મેલેરિયા નાબૂદીના પ્રયાસોમાં પણ ફાળો આપશે.

સ્વદેશી રસી
વૈજ્ઞાનિકોએ જણાવ્યું હતું કે, વૈશ્વિક સ્તરે મેલેરિયા સામેની બે રસીઓ, RTS S અને R21 / Matrix-M, ખૂબ જ લોકપ્રિય છે કારણ કે તેમના વિતરણે નવા કેસ તેમજ ઉચ્ચ અસરવાળા વિસ્તારોમાં નાના બાળકોમાં ઘટાડવામાં આશાસ્પદ પરિણામો દર્શાવ્યા છે. મેલેરિયાનો સામનો કરવામાં મોટી પ્રગતિ કરવા છતાં વૈશ્વિક બોજ હજુ પણ ખૂબ મોટો છે.

આ ભારત માટે એક પડકાર ઉભો કરે છે કારણ કે મેલેરિયા નાબૂદીની સાથે એક એવી રસીની પણ જરૂર છે જે મચ્છર વાહકોમાં ટ્રાન્સમિશન અટકાવવા અથવા ઘટાડવા માટે સક્ષમ હોય. લાંબા પ્રયાસ પછી ભારત આવી રસી શોધવામાં સફળ રહ્યું.