ભારત-ન્યૂઝીલેન્ડ FTA: 20 ઓક્ટોબરથી અમલમાં આવશે

ભારત અને ન્યુઝીલેન્ડ વચ્ચે મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) 20 ઓક્ટોબરથી અમલમાં આવશે, જેનો ઉદ્દેશ 2030 સુધીમાં બંને દેશો વચ્ચે વેપાર બમણો કરવાનો છે.

આ કરાર હેઠળ, ભારતીય નિકાસકારોને તમામ ટેરિફ લાઇનમાં ન્યુઝીલેન્ડ બજારમાં ડ્યુટી-ફ્રી ઍક્સેસ મળશે, જેનાથી ભારતીય ઉત્પાદનોની સ્પર્ધાત્મકતામાં નોંધપાત્ર સુધારો થવાની અપેક્ષા છે. ખાલસા વોક્સ ન્યૂઝ વેબસાઇટ પરના એક લેખ અનુસાર, આ કરારનો સૌથી મોટો ફાયદો ભારતના કાપડ અને વસ્ત્રો, ચામડું અને ફૂટવેર, રત્નો અને ઝવેરાત, એન્જિનિયરિંગ માલ અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ ક્ષેત્રોને થશે. આયાત ડ્યુટી દૂર કરવાથી ભારતીય ઉત્પાદનો અન્ય દેશોની તુલનામાં ન્યુઝીલેન્ડમાં વધુ સ્પર્ધાત્મક અને સસ્તું બનશે, જેનાથી નિકાસકારો માટે નવી તકો ઊભી થશે. આ કરારનો બીજો મહત્વપૂર્ણ પાસું આગામી 15 વર્ષમાં ભારતમાં $20 બિલિયનનું રોકાણ કરવાની ન્યુઝીલેન્ડની પ્રતિબદ્ધતા છે. બંને દેશોએ 2030 સુધીમાં દ્વિપક્ષીય વેપારને બમણો કરવાનો સંયુક્ત લક્ષ્ય પણ નક્કી કર્યો છે.

એકવાર FTA લાગુ થયા પછી, તેની જોગવાઈઓ તબક્કાવાર લાગુ કરવામાં આવશે. કેટલાક ઉત્પાદનો પરના ટેરિફ તાત્કાલિક નાબૂદ કરવામાં આવશે, જ્યારે અન્ય શ્રેણીઓ પરના ટેરિફ કેટલાક વર્ષોમાં ધીમે ધીમે ઘટાડવામાં આવશે. કેટલાક કૃષિ ઉત્પાદનો માટે ક્વોટા અને સલામતી પણ જાળવવામાં આવી છે. ભારતીય ગ્રાહકો પર સૌથી સીધી અસર ન્યુઝીલેન્ડના ઉત્પાદનો, જેમ કે કિવિફ્રૂટ, સફરજન અને મનુકા મધ પર થશે. જો કે, આ કરાર ભારતીય બજારને સંપૂર્ણપણે ખોલતો નથી. સરકારે ડેરી ક્ષેત્ર અને અનેક સંવેદનશીલ કૃષિ ઉત્પાદનોને વિશેષ સુરક્ષા પૂરી પાડી છે.

કરાર હેઠળ, ભારત ન્યુઝીલેન્ડથી આયાત થતી લગભગ 70 ટકા ટેરિફ લાઇન પર ટેરિફ ઘટાડવા અથવા દૂર કરવા સંમત થયું છે. કેટલાક ઉત્પાદનોને તાત્કાલિક ડ્યુટી-મુક્ત ઍક્સેસ મળશે, જેમાં લાકડા, ઊન, ઘેટાંનું માંસ અને કાચા ચામડાનો સમાવેશ થાય છે. કૃષિ ઉત્પાદનો માટે, ભારતે ટેરિફ રેટ ક્વોટા (TRQ) સિસ્ટમ અપનાવી છે, જેના હેઠળ ઓછા ટેરિફ પર મર્યાદિત આયાતની મંજૂરી આપવામાં આવશે, જ્યારે મોટા આયાત પર સલામતી લાગુ થશે. આ બજાર ઍક્સેસ અને સ્થાનિક હિતો વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પ્રયાસ કરે છે. 

આ વ્યવસ્થાના મુખ્ય લાભાર્થીઓમાં કિવિફ્રૂટનો સમાવેશ થાય છે. કરારના પહેલા વર્ષમાં, ન્યુઝીલેન્ડથી 6,250 ટન કિવિ ફળ ડ્યુટી-ફ્રી આયાત કરવામાં આવશે. છઠ્ઠા વર્ષ સુધીમાં આ મર્યાદા વધીને 15,000 ટન થશે. જોકે, લઘુત્તમ આયાત ભાવ અને મોસમી શરતો લાગુ પડશે. તેવી જ રીતે, સફરજન માટે ક્વોટા નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. જોકે, આ 25 ટકા આયાત ડ્યુટીને આધીન રહેશે, જે વર્તમાન 50 ટકા ડ્યુટી કરતાં અડધી છે. લઘુત્તમ આયાત ભાવ અને મોસમી શરતો પણ લાગુ પડશે. આ ભારતીય ફળ ઉત્પાદકો પર સસ્તી આયાતની અસરને મર્યાદિત કરવાનો પ્રયાસ છે. 

કરારનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ પાસું એ છે કે ભારતે તેના સંવેદનશીલ ડેરી ક્ષેત્રને ઓછી ડ્યુટી આયાત માટે ખોલ્યું નથી. સરકારે લાખો નાના ખેડૂતો અને પશુપાલકોની આજીવિકાને ધ્યાનમાં રાખીને, ડેરી સહિત ઘણા કૃષિ ઉત્પાદનોને કરારમાંથી બાકાત રાખ્યા છે.