આર્થિક સર્વેક્ષણ 2025-26: ભારત 7.4% ના વૃદ્ધિ દર સાથે વિશ્વનું સૌથી ઝડપથી વિકસતું અર્થતંત્ર

કેન્દ્રીય નાણાં અને કોર્પોરેટ બાબતોના મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે આજે સંસદમાં 'આર્થિક સર્વેક્ષણ 2025-26' રજૂ કર્યું છે. આ સર્વેક્ષણ મુજબ, ભારત વૈશ્વિક પડકારો છતાં મજબૂત સ્થિતિમાં છે અને સતત ચોથા વર્ષે વિશ્વનું સૌથી ઝડપથી વિકસતું મુખ્ય અર્થતંત્ર બનવા તરફ અગ્રસર છે.

નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિ દર 7.4% અને GVA વૃદ્ધિ દર 7.3% રહેવાનો અંદાજ છે.નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિ 6.8% થી 7.2% વચ્ચે રહેવાની શક્યતા છે.ન્દ્ર સરકારની મહેસૂલ આવક નાણાકીય વર્ષ 2024-25માં GDPના 9.2% સુધી પહોંચી છે.એપ્રિલ-ડિસેમ્બર 2025 દરમિયાન સ્થાનિક ફુગાવો સરેરાશ 1.7% ના સ્તરે રહ્યો છે, જે કાબૂમાં છે.વિક્રમી ઉત્પાદન: વર્ષ 2024-25માં ખાદ્યાન્ન ઉત્પાદન 357.73 મિલિયન મેટ્રિક ટન રહેવાનો અંદાજ છે.PM-KISAN યોજના હેઠળ અત્યાર સુધીમાં પાત્ર ખેડૂતોને ₹4.09 લાખ કરોડ થી વધુની રકમ સીધી ખાતામાં જમા કરવામાં આવી છે.

માર્ચ 2025 સુધીમાં જન ધન યોજના હેઠળ 55.02 કરોડ બેંક ખાતા ખોલવામાં આવ્યા છે, જેમાંથી મોટાભાગના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં છે.14 ક્ષેત્રોમાં PLI યોજનાઓએ ₹2.0 લાખ કરોડ થી વધુનું રોકાણ આકર્ષ્યું છે, જેનાથી સપ્ટેમ્બર 2025 સુધીમાં 12.6 લાખ થી વધુ નોકરીઓનું સર્જન થયું છે.₹1.60 લાખ કરોડના રોકાણ સાથે 10 મોટા પ્રોજેક્ટ્સને મંજૂરી આપવામાં આવી છે.વૈશ્વિક વેપારમાં ભારતનો હિસ્સો 1% થી વધીને 1.8% થયો છે. નાણાકીય વર્ષ 2024-25માં સેવાઓની નિકાસ 387.6 બિલિયન ડોલર ના સર્વકાલીન ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી છે.

રેલ્વે અને હાઈવે: હાઇ-સ્પીડ કોરિડોર 2014માં 550 કિમીથી વધીને ડિસેમ્બર 2025 સુધીમાં 5,364 કિમી થયો છે.ભારત વિશ્વનું ત્રીજું સૌથી મોટું સ્થાનિક ઉડ્ડયન બજાર છે. એરપોર્ટની સંખ્યા 2014માં 74 હતી જે 2025માં વધીને 164 થઈ છે.નવીનીકરણીય ઉર્જા (Renewable Energy) માં ભારત વિશ્વમાં ત્રીજા ક્રમે છે.બેંકોનો GNPA રેશિયો સપ્ટેમ્બર 2025માં 2.2% ના ઐતિહાસિક નીચલા સ્તરે પહોંચ્યો છે.16 જાન્યુઆરી, 2026 સુધીમાં ભારતનું વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર વધીને 701.4 બિલિયન યુએસ ડોલર થયું છે. ભારત વિશ્વમાં સૌથી વધુ રેમિટન્સ મેળવતો દેશ છે (135.4 બિલિયન યુએસ ડોલર).નીતિ આયોગ મુજબ, બહુપરીમાણીય ગરીબી (MPI) 2005-06માં 55.3% હતી જે ઘટીને 2022-23માં 11.28% થઈ છે.શિક્ષણ સંસ્થાઓ: ભારતમાં હવે 23 IIT, 21 IIM અને 20 AIIMS કાર્યરત છે.ઈ-શ્રમ પોર્ટલ: 31 કરોડથી વધુ અસંગઠિત કામદારોની નોંધણી થઈ છે, જેમાં 54% મહિલાઓ છે.