કેન્દ્ર સરકારે બે નવા ડોપ્લર વેધર રડાર, સૌર ઉર્જા પ્રણાલી અને હવામાન સંગ્રહાલયનું ઉદ્ઘાટન કર્યું

કેન્દ્ર સરકારે ગુરુવારે ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) માટે ત્રણ મુખ્ય પહેલ શરૂ કરી. આમાં બે આધુનિક ડોપ્લર વેધર રડાર (DWR), મૌસત ભવનમાં એક નવી સૌર ઉર્જા પ્રણાલી અને એક હવામાન સંગ્રહાલયનો સમાવેશ થાય છે.

ડૉ. જીતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું હતું કે સરકારે અગાઉ 2027 સુધીમાં રડારની સંખ્યા 47 થી લગભગ ત્રણ ગણી કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખ્યો હતો. જો કે, થોડા મહિનામાં, દેશમાં રડારની સંખ્યા 126 થઈ ગઈ છે. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે નિર્ધારિત સમયમર્યાદા પહેલા લક્ષ્ય પ્રાપ્ત થઈ જશે. છત્તીસગઢના રાયપુરમાં ઇન્દિરા ગાંધી કૃષિ યુનિવર્સિટીમાં પ્રથમ ડ્યુઅલ પોલરાઇઝ્ડ સી બેન્ડ ડોપ્લર વેધર રડાર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે. તે 250 કિલોમીટરની ત્રિજ્યામાં ચોમાસાની સિસ્ટમ, ભારે વરસાદ, વાવાઝોડા, વીજળી, કરા અને તોફાન શોધી શકશે. તેની પહોંચ છત્તીસગઢ, ઓડિશા, પૂર્વ મધ્યપ્રદેશ, દક્ષિણપશ્ચિમ ઝારખંડ અને પૂર્વી ઉત્તર પ્રદેશના દક્ષિણ ભાગો સુધી વિસ્તરેલી છે, જેનાથી આ પ્રદેશોમાં હવામાન આગાહીની ચોકસાઈમાં વધારો થશે.

બીજું રડાર કર્ણાટકના મેંગલુરુમાં IMD કાર્યાલયમાં સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે. તે 250 કિલોમીટરની ત્રિજ્યામાં ચક્રવાત, ભારે વરસાદ, વાવાઝોડા અને કરાનું નિરીક્ષણ કરશે, જે અરબી સમુદ્ર કિનારો, ગોવા, દક્ષિણ કોંકણ, ઉત્તરી લક્ષદ્વીપ અને કર્ણાટક, કેરળ, ગોવા અને દક્ષિણ મહારાષ્ટ્રના ભૂમિ વિસ્તારોને આવરી લેશે. સરકારે IMD ની 150મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી માટે એક હવામાન સંગ્રહાલય પણ વિકસાવ્યું છે, જેમાં વિન્ટેજ હવામાન સાધનો, સંદેશાવ્યવહાર સાધનો, રડાર અને ઉપગ્રહ ઘટકો પ્રદર્શિત કરવામાં આવ્યા છે. આ સંગ્રહાલયનો હેતુ વિદ્યાર્થીઓ, સંશોધકો અને યુવાનોને હવામાન માહિતી સાથે જોડવાનો છે. ઑડિઓ-વિઝ્યુઅલ સુવિધાઓ પણ પૂરી પાડવામાં આવે છે.

આ ઉપરાંત, મૌસમ ભવન સંકુલમાં 771 kWp સોલર પાવર સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. આમાં NBCC દ્વારા સ્થાપિત 1,315 સૌર પેનલનો સમાવેશ થાય છે. આ સિસ્ટમ પ્રધાનમંત્રી સૂર્ય ઘર મફત વીજળી યોજના અને દેશના નેટ ઝીરો લક્ષ્યને સમર્થન આપે છે. પૃથ્વી વિજ્ઞાન મંત્રાલયના સચિવ ડૉ. એમ. રવિચંદ્રને માહિતી આપી હતી કે IMD એ દેશમાં 50 ટકાથી વધુ રડાર કવરેજ પ્રાપ્ત કર્યું છે અને હવે તે દિલ્હી, ચેન્નાઈ, મુંબઈ, કોલકાતા માટે શહેરી રડાર અને જમ્મુ અને કાશ્મીર, ઉત્તરાખંડ અને હિમાચલ પ્રદેશ માટે એડવાન્સ્ડ ફેઝ્ડ એરે રડાર સ્થાપિત કરવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે. -(I