ચંદ્રયાન-2 ની મળી મોટી સફળતા

ભારતના ચંદ્રયાન-2 મિશનને એક મોટી સફળતા મળી છે. વૈજ્ઞાનિકોએ શોધી કાઢ્યું છે કે સૂર્યમાંથી નીકળતી ઉર્જા ચંદ્રના વાતાવરણ પર સીધી અસર કરે છે. ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન (ISRO) એ જણાવ્યું છે કે તેના ચંદ્રયાન-2 ઓર્બિટરમાં પહેલી વાર નોંધાયું છે કે કોરોનલ માસ ઇજેક્શન (CMEs) અથવા સૌર વિસ્ફોટોમાંથી નીકળતી ઉર્જા ચંદ્રના એક્સોસ્ફિયર પર અસર કરે છે.

આ શોધ ચંદ્રયાન-2 ના ઓર્બિટર પર ચંદ્ર વાતાવરણીય કમ્પોઝિશન એક્સપ્લોરર-2 (CHACE-2) સાધનનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવી હતી. આ અવલોકન 10 મે, 2024 ના રોજ થયું હતું, જ્યારે સૂર્ય પર એક દુર્લભ સૌર ઘટના બની હતી અને અનેક સૌર વિસ્ફોટો (CMEs) ચંદ્ર પર ત્રાટક્યા હતા. આ સમય દરમિયાન, ચંદ્રની આસપાસના અત્યંત પાતળા વાતાવરણ - જેને ચંદ્ર એક્સોસ્ફિયર કહેવાય છે - ના કુલ દબાણમાં દિવસના સમયે નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો હતો.

ISROના વૈજ્ઞાનિકોના મતે, સૌર વિસ્ફોટને કારણે ચંદ્રના બાહ્યમંડળમાં તટસ્થ અણુઓ અને પરમાણુઓની ઘનતા સામાન્ય કરતા અનેક ગણી વધી ગઈ. આનાથી એવા વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધાંતોની પુષ્ટિ થઈ જે પહેલા ફક્ત સિદ્ધાંતમાં અસ્તિત્વમાં હતા પરંતુ ક્યારેય સીધા અવલોકન કરવામાં આવ્યા ન હતા. ચંદ્રનું બાહ્યમંડળ ખૂબ જ પાતળું છે અને તેને "સપાટી-બંધ બાહ્યમંડળ" કહેવામાં આવે છે. વૈશ્વિક ચુંબકીય ક્ષેત્રની ગેરહાજરીને કારણે તે સૂર્યની પ્રવૃત્તિ પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ છે. જ્યારે કોરોનલ માસ ઇજેક્શન - જેમાં મોટાભાગે હિલીયમ અને હાઇડ્રોજન આયનોનો સમાવેશ થાય છે - ચંદ્રની સપાટી પરથી અણુઓને બહાર કાઢે છે, જે ચંદ્રની વાતાવરણીય પરિસ્થિતિઓને અસ્થાયી રૂપે બદલી નાખે છે.