જન ઔષધિ યોજના એક મોટી સફળતા છે, જેમાં 12 વર્ષમાં જન ઔષધિ કેન્દ્રોની સંખ્યા 19,200 ને વટાવી

પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ, ભારતના ફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્રમાં છેલ્લા 12 વર્ષોમાં નોંધપાત્ર પરિવર્તન આવ્યું છે. આ સંદર્ભમાં, પ્રધાનમંત્રી ભારતીય જન ઔષધિ પરિયોજના (PMBJP) દેશના સૌથી અસરકારક આરોગ્ય પહેલોમાંના એક તરીકે ઉભરી આવી છે.

રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલય અનુસાર, 2014 માં, દેશભરમાં ફક્ત 84 જન ઔષધિ કેન્દ્રો (JAK) કાર્યરત હતા, જ્યારે 2026 સુધીમાં, તેમની સંખ્યા વધીને 19,200 થી વધુ થઈ ગઈ છે. આ વિસ્તરણથી લાખો નાગરિકોને પોષણક્ષમ ભાવે ગુણવત્તાયુક્ત જેનેરિક દવાઓની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત થઈ છે.

આ યોજના દૂરના અને પછાત વિસ્તારોમાં પણ પહોંચી છે. પૂર્વોત્તર રાજ્યોમાં, જ્યાં 2014 માં ફક્ત એક જ જન ઔષધિ કેન્દ્ર હતું, તેમની સંખ્યા 2026 સુધીમાં વધીને 417 થઈ ગઈ છે.રાજ્યોમાં, ઉત્તર પ્રદેશ 4,042 જન ઔષધિ કેન્દ્રો સાથે દેશમાં પ્રથમ ક્રમે છે. આ પછી કેરળ (1,791), કર્ણાટક (1,665), તમિલનાડુ (1,591), બિહાર (1,183), પશ્ચિમ બંગાળ (937), ગુજરાત (918), ઓડિશા (852), મહારાષ્ટ્ર (741) અને રાજસ્થાન (718) આવે છે.રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીમાં જન ઔષધિ કેન્દ્રોની સંખ્યા 2014માં 4 હતી તે 2026 માં વધીને 645 થઈ ગઈ છે. જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં આ સંખ્યા 6 થી વધીને 358 ,પંજાબમાં 20 થી 556, હિમાચલ પ્રદેશમાં 8 થી 76 અને ત્રિપુરામાં 1 થી 33 થઈ ગઈ છે.

મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ યોજના હેઠળ સસ્તી જેનેરિક દવાઓની ઉપલબ્ધતાને કારણે નાગરિકોએ અત્યાર સુધીમાં આરોગ્ય ખર્ચમાં ₹40,000 કરોડથી વધુની બચત કરી છે.સ્થાનિક ફાર્માસ્યુટિકલ અને તબીબી ઉપકરણ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા અને આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે, સરકારે 2020-21માં ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને તબીબી ઉપકરણો માટે ઉત્પાદન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) યોજના શરૂ કરી.

ફાર્માસ્યુટિકલ્સ માટેની PLI યોજનાએ અત્યાર સુધીમાં ₹42,694.89 કરોડના રોકાણને આકર્ષિત કર્યું છે, જેના પરિણામે ₹3.43 લાખ કરોડથી વધુનું વેચાણ થયું છે અને 1.13 લાખથી વધુ નોકરીઓનું સર્જન થયું છે.તબીબી ઉપકરણ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટેની PLI યોજનાએ ₹1,136.23 કરોડનું રોકાણ અને ₹29,402.93 કરોડનું વેચાણ આકર્ષ્યું છે. આ યોજનાએ 6,822 લોકોને રોજગારીનું સર્જન કર્યું છે અને દેશમાં મહત્વપૂર્ણ તબીબી ઉપકરણોના સ્વદેશી ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપ્યું છે.સરકારે જથ્થાબંધ દવાઓના સ્થાનિક ઉત્પાદનને મજબૂત બનાવવા માટે આંધ્રપ્રદેશ, ગુજરાત અને હિમાચલ પ્રદેશમાં ત્રણ જથ્થાબંધ દવા પાર્ક સ્થાપવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી છે. આ ઉપરાંત, તમિલનાડુ, ઉત્તર પ્રદેશ અને મધ્યપ્રદેશમાં તબીબી ઉપકરણ પાર્ક વિકસાવવામાં આવી રહ્યા છે, જે ભારતના મેડટેક અને ફાર્મા સ્વ-નિર્ભરતાને વધુ મજબૂત બનાવશે.