ભારતની સાયબર સુરક્ષા મજબૂત છે, CERT-In એ લાખો સાયબર ઘટનાઓને સંભાળી છે

ભારતના સાયબર સુરક્ષા ઇકોસિસ્ટમની કરોડરજ્જુ ગણાતા કમ્પ્યુટર ઇમરજન્સી રિસ્પોન્સ ટીમ-ઇન્ડિયા (CERT-In) એ 2025 દરમિયાન 29.44 લાખથી વધુ સાયબર સુરક્ષા ઘટનાઓનું સંચાલન કર્યું. સરકારે શુક્રવારે જણાવ્યું હતું કે CERT-In એ આ સમયગાળા દરમિયાન 1,530 સાયબર ચેતવણીઓ અને 390 નબળાઈ નોંધો જારી કરી છે.

એક સત્તાવાર નિવેદન અનુસાર, CERT-In એ 231 પ્રમાણિત સાયબર સુરક્ષા ઓડિટ સંસ્થાઓને પેનલમાં સામેલ કરી છે, જે દેશના મહત્વપૂર્ણ માહિતી અને સંદેશાવ્યવહાર ટેકનોલોજી (ICT) માળખામાં નબળાઈઓનું ઓડિટ અને મૂલ્યાંકન કરવાની તેની ક્ષમતાને મજબૂત બનાવે છે.CERT-In દ્વારા સ્થાપિત સાયબર સ્વચ્છતા કેન્દ્ર (સાયબર સ્વચ્છતા કેન્દ્ર) હવે ભારતની લગભગ 98 ટકા ડિજિટલ વસ્તીને આવરી લે છે. આ કેન્દ્ર મોટા પાયે બોટનેટ અને માલવેર ચેપ સંબંધિત ચેતવણીઓ મોકલે છે. આજની તારીખમાં, 1,427 સંસ્થાઓને પ્લેટફોર્મ પર ઓનબોર્ડ કરવામાં આવી છે, અને તેના મફત બોટનેટ-રિમૂવલ ટૂલ્સે 8.955 મિલિયન ડાઉનલોડ્સ રેકોર્ડ કર્યા છે, જે માલવેરને ઓળખવામાં અને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.

CERT-In ઇન્ટરનેટથી જોડાયેલા ઉપકરણો, જેમ કે કમ્પ્યુટર, મોબાઇલ ફોન, IoT ઉપકરણો અને હોમ રાઉટર્સનું નિરીક્ષણ કરે છે જે માલવેરથી સંક્રમિત થઈ શકે છે. તે વપરાશકર્તાઓને ચેપગ્રસ્ત ઉપકરણોને સાફ કરવા માટે મફત સાધનો અને માર્ગદર્શન પણ પૂરું પાડે છે. તે ચેપગ્રસ્ત સિસ્ટમોને ઓળખવા અને વપરાશકર્તાઓને સમયસર ચેતવણી આપવા માટે ઉદ્યોગ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને ઇન્ટરનેટ સેવા પ્રદાતાઓ સાથે પણ કામ કરે છે.સરકારે જણાવ્યું હતું કે ક્ષમતા નિર્માણ અને તૈયારીના ભાગ રૂપે, CERT-In એ 32 વિશિષ્ટ તકનીકી તાલીમ કાર્યક્રમો અને 95 જાગૃતિ સત્રો યોજ્યા હતા, જેમાં 91,065 સહભાગીઓ હતા. વધુમાં, 20,799 અધિકારીઓ અને સાયબર સુરક્ષા વ્યાવસાયિકોને તાલીમ આપવામાં આવી હતી.

CERT-In ની મુખ્ય જવાબદારીઓમાં સાયબર સુરક્ષા જાગૃતિ વધારવી, તેના સ્વચાલિત સાયબર થ્રેટ એક્સચેન્જ પ્લેટફોર્મ દ્વારા માહિતીનું આદાનપ્રદાન કરવું, વાસ્તવિક સમયમાં ધમકીની ગુપ્ત માહિતી શેર કરવી અને નિયમિત કસરતો અને કવાયતો હાથ ધરવાનો સમાવેશ થાય છે.2025 માં, CERT-In એ 122 સાયબર સુરક્ષા કવાયતો અને કવાયતો હાથ ધરી હતી. આમાં ટેબલ-ટોપ કસરતોનો સમાવેશ થતો હતો, જેમાં સંરક્ષણ, અર્ધલશ્કરી દળો, અવકાશ, પરમાણુ ઊર્જા, ટેલિકોમ્યુનિકેશન, નાણાં, વીજળી, તેલ અને કુદરતી ગેસ જેવા ક્ષેત્રોના 1,570 જાહેર અને ખાનગી સંગઠનોએ ભાગ લીધો હતો.

CERT-In એ 29 સામાન્ય નબળાઈઓ અને સંપર્કો (CVE) ઓળખ્યા અને પ્રકાશિત કર્યા. CERT-In ને તેના AI-આધારિત ખતરા શોધ અને રીઅલ-ટાઇમ ખતરા ગુપ્ત માહિતી શેરિંગ માટે વર્લ્ડ ઇકોનોમિક ફોરમ, ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટી અને ફ્રેન્ચ સાયબર સુરક્ષા એજન્સી ANSSI જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો તરફથી પણ માન્યતા મળી છે.સરકારી ડેટા અનુસાર, ભારતમાં ઇન્ટરનેટ કનેક્શન 2025 માં વધીને 100.29 કરોડ થવાની ધારણા છે જે માર્ચ 2014 માં 25.15 કરોડ હતું. આ જ સમયગાળામાં પ્રતિ વપરાશકર્તા સરેરાશ માસિક ડેટા વપરાશ 61.66 MB થી વધીને 24.01 GB થયો, જે વિશ્વમાં સૌથી વધુ છે.