ભારતને વૈશ્વિક જહાજ નિર્માણ કેન્દ્ર બનાવવાની દિશામાં એક મોટું પગલું; 69,725 કરોડ રૂપિયાની યોજનાને મંજૂરી

કેન્દ્ર સરકારે દેશના જહાજ નિર્માણ ઉદ્યોગને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક બનાવવા માટે ₹69,725 કરોડના વ્યાપક પેકેજને મંજૂરી આપી છે. આ પેકેજનો ઉદ્દેશ સ્થાનિક જહાજ નિર્માણ ક્ષમતામાં વધારો કરવાનો, દરિયાઈ ક્ષેત્ર માટે લાંબા ગાળાના ધિરાણ પૂરું પાડવાનો, કૌશલ્ય વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવાનો અને ભારતને વૈશ્વિક જહાજ નિર્માણ કેન્દ્ર તરીકે સ્થાપિત કરવાનો છે.

24,736 કરોડ રૂપિયાની નાણાકીય સહાય યોજના

બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલે લોકસભામાં જણાવ્યું હતું કે ભારતીય શિપયાર્ડ્સને વૈશ્વિક શિપયાર્ડ્સ સાથે ખર્ચ-સ્પર્ધાત્મક બનાવવા માટે ₹24,736 કરોડની શિપબિલ્ડિંગ નાણાકીય સહાય યોજનાને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ યોજના સ્થાનિક શિપબિલ્ડિંગ ઉદ્યોગને ખર્ચ સ્તરે મજબૂત બનાવશે.

₹25,000 કરોડનું દરિયાઈ વિકાસ ભંડોળ

પેકેજના ભાગ રૂપે ₹25,000 કરોડનું મેરીટાઇમ ડેવલપમેન્ટ ફંડ પણ સ્થાપિત કરવામાં આવશે. આ ફંડ શિપબિલ્ડીંગ અને મેરીટાઇમ ક્ષેત્રોને લાંબા ગાળાની નાણાકીય સહાય પૂરી પાડશે. આ ફંડમાં ₹20,000 કરોડનું મેરીટાઇમ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફંડ અને ₹5,000 કરોડનું ઇન્ટરેસ્ટ ઇન્સેન્ટિવાઇઝેશન ફંડનો સમાવેશ થાય છે.

જહાજ નિર્માણ ક્ષમતા વધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો

સરકારે ₹ 19,989 કરોડના ખર્ચ સાથે શિપબિલ્ડિંગ ડેવલપમેન્ટ સ્કીમ (SBDS) ને પણ મંજૂરી આપી છે. આ યોજના ગ્રીનફિલ્ડ ક્લસ્ટરો વિકસાવવામાં આવશે અને બ્રાઉનફિલ્ડ ક્ષેત્રમાં હાલના શિપયાર્ડ્સનું વિસ્તરણ કરશે. ધ્યેય દેશની શિપબિલ્ડિંગ ક્ષમતાને વાર્ષિક 4.5 મિલિયન ગ્રોસ ટનેજ સુધી વધારવાનો છે.

મેરીટાઇમ વિઝન 2030 અને 2047 ને અનુરૂપ પહેલ

બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ યોજનાઓ મેરીટાઇમ ઇન્ડિયા વિઝન 2030 અને મેરીટાઇમ અમૃતકલ વિઝન 2047 ને અનુરૂપ તૈયાર કરવામાં આવી છે. તેમનો ઉદ્દેશ્ય ભારતને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક શિપબિલ્ડિંગ હબ તરીકે વિકસાવવાનો છે.

ઉદ્યોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે નીતિગત સુધારા

સરકારે જહાજ નિર્માણ ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહન આપવા માટે અનેક નીતિગત સુધારાઓ પણ અમલમાં મૂક્યા છે, જેમાં મોટા વાણિજ્યિક જહાજોને માળખાગત સુવિધાનો દરજ્જો આપવો અને જહાજની માંગને એકીકૃત કરવી શામેલ છે.

મોટા જહાજોને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો દરજ્જો મળ્યો

સરકારે 19 સપ્ટેમ્બર, 2025 ના રોજ 10,000 ગ્રોસ ટનેજ (GT) કે તેથી વધુ ક્ષમતા ધરાવતા ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા વાણિજ્યિક જહાજોને માળખાગત સુવિધાનો દરજ્જો આપ્યો હતો. વધુમાં, ભારતમાં બનેલા 1500 GT કે તેથી વધુ ક્ષમતા ધરાવતા જહાજોને પણ આ દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે.

400 થી વધુ જહાજો મેળવવાની યોજના

માંગ સંકલન વ્યૂહરચનાના ભાગ રૂપે, 400 થી વધુ જહાજોના સંપાદનનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આનાથી ભારતીય શિપયાર્ડ્સને લાંબા ગાળાના ઓર્ડર રસીદો અંગે સ્પષ્ટતા મળશે અને ઉદ્યોગમાં રોકાણ વધશે.

ત્રણ ગ્રીનફિલ્ડ શિપબિલ્ડિંગ ક્લસ્ટર માટે સૈદ્ધાંતિક મંજૂરી

સરકારે શિપબિલ્ડિંગ ડેવલપમેન્ટ સ્કીમ હેઠળ આંધ્રપ્રદેશ, ગુજરાત અને તમિલનાડુમાં ત્રણ ગ્રીનફિલ્ડ શિપબિલ્ડિંગ ક્લસ્ટર વિકસાવવા માટે સૈદ્ધાંતિક મંજૂરી પણ આપી છે. આ ક્લસ્ટરોના વિકાસથી દેશની શિપબિલ્ડિંગ ક્ષમતામાં વધારો થશે, રોજગારીનું સર્જન થશે અને દરિયાઈ ઉદ્યોગને વેગ મળશે તેવી અપેક્ષા છે.