હવે CBI કરશે આખા દેશમાં 'ડિજિટલ અરેસ્ટ' કેસોની તપાસ, સુપ્રીમ કોર્ટે આપ્યા નિર્દેશો

સુપ્રીમ કોર્ટે દેશભરમાં ઝડપથી વધી રહેલા 'ડિજિટલ અરેસ્ટ' સ્કેમની તપાસ હવે સીબીઆઈને પ્રાથમિકતાના ધોરણે સોંપી છે. કોર્ટે ટેલિકોમ વિભાગને સિમ કાર્ડના દુરુપયોગ પર કડક નિયંત્રણો લાવવા કહ્યું છે અને RBI ને છેતરપિંડીથી મળેલા નાણાં ફ્રીઝ કરવા માટે AI/ML ટેકનોલોજી અપનાવવા પૂછ્યું છે. તમામ રાજ્યોને IT એક્ટ 2021 હેઠળ નોંધાયેલી FIR સીબીઆઈને સોંપવા અને તાત્કાલિક સાયબર ક્રાઇમ સેન્ટર સ્થાપિત કરવા આદેશ આપવામાં આવ્યો છે.

દેશભરમાં ઝડપથી વધી રહેલા ડિજિટલ અરેસ્ટ સાથે જોડાયેલા કેસો પર ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરતાં સુપ્રીમ કોર્ટે મોટું પગલું ભર્યું છે. કોર્ટે કહ્યું કે ડિજિટલ અરેસ્ટ સ્કેમની તપાસ હવે સીબીઆઈ કરશે. આ તપાસ અન્ય કોઈ સ્કેમથી અલગ અને પ્રાથમિકતાના ધોરણે કરવામાં આવશે.

મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની આગેવાની હેઠળની બેન્ચે સીબીઆઈને કેસોની વિગતવાર તપાસ કરવા માટે નિર્દેશ આપ્યો છે. સાથે જ એજન્સીને ભ્રષ્ટાચાર નિવારણ અધિનિયમ  હેઠળ બેન્કરોના ભૂમિકાની તપાસ કરવાની સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતા પણ આપી છે, ખાસ કરીને તે કિસ્સાઓમાં જ્યાં ડિજિટલ અરેસ્ટ સ્કેમને અંજામ આપવા માટે બેન્ક એકાઉન્ટ ખોલવામાં આવ્યા છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે ડિજિટલ અરેસ્ટ પર સ્વતઃ સંજ્ઞાન લઈને ભારતીય રિઝર્વ બેન્ક ને પણ પક્ષકાર બનાવ્યું છે. કોર્ટે આરબીઆઈ ને પૂછ્યું કે દેશમાં આવા બેન્ક ખાતાઓની ઓળખ કરીને ગુનાની કમાણીને ફ્રીઝ કરવા માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને મશીન લર્નિંગ ક્યારે લાગુ કરવામાં આવશે? બેન્ચે કહ્યું કે આ ટેકનોલોજી લાખો લોકોને છેતરનારા ડિજિટલ અરેસ્ટ ગેંગ પર રોક લગાવવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

કોર્ટે સ્પષ્ટ કહ્યું કે આઈટી ઇન્ટરમીડિઅરી રૂલ્સ 2021 હેઠળ તમામ ઓથોરિટીઝ સીબીઆઈને સંપૂર્ણ સહયોગ આપશે. જે રાજ્યોએ હજુ સુધી સીબીઆઈને મંજૂરી આપી નથી, તેમને પણ આઈટી એક્ટ 2021 સાથે જોડાયેલા કેસોની તપાસ માટે મંજૂરી આપવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે જેથી સીબીઆઈ આખા દેશમાં મોટા સ્તરે કાર્યવાહી કરી શકે.

સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે જરૂર પડ્યે સીબીઆઈ ઇન્ટરપોલની મદદ પણ લઈ શકે છે. ડિજિટલ અરેસ્ટ સ્કેમમાં નકલી અથવા એક જ ઓળખ પર અનેક સિમ કાર્ડ જારી કરવાના કેસોને જોતાં સુપ્રીમ કોર્ટે ટેલિકોમ વિભાગને નિર્દેશ આપ્યો છે કે તે એક વિગતવાર પ્રસ્તાવ દાખલ કરે. આનો હેતુ ટેલિકોમ કંપનીઓને કડક દિશાનિર્દેશો જારી કરવાનો છે જેથી સિમ કાર્ડનો દુરુપયોગ રોકી શકાય અને ગુનેગારો પર લગામ કસી શકાય.

સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે તમામ રાજ્ય સરકારો તાત્કાલિક સાયબર ક્રાઇમ સેન્ટર સ્થાપિત કરે. જો કોઈ રાજ્યને આ પ્રક્રિયામાં કોઈ મુશ્કેલી આવે તો તે સીધો સુપ્રીમ કોર્ટને જાણ કરે. કોર્ટે એ પણ નિર્દેશ આપ્યો કે આઈટી નિયમો હેઠળ, રાજ્યોની પોલીસ સાયબર અપરાધ કેસોમાં જપ્ત કરાયેલા તમામ મોબાઇલ ફોન અને ડિજિટલ ડિવાઇસનો ડેટા સુરક્ષિત રીતે સંરક્ષિત કરે.

સુપ્રીમ કોર્ટે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને આદેશ આપ્યો છે કે આઈટી એક્ટ 2021 હેઠળ નોંધાયેલી દરેક એફઆઈઆર ને સીબીઆઈને સોંપી દેવામાં આવે જેથી એક કેન્દ્રીકૃત અને મજબૂત તપાસ થઈ શકે.

સીજીઆઈ સૂર્યકાંતે કહ્યું કે કોર્ટ દ્વારા સંજ્ઞાન લીધા પછી મોટી સંખ્યામાં પીડિતો સામે આવ્યા, જેમાંના મોટાભાગના વરિષ્ઠ નાગરિકો છે. તેમને વિવિધ રીતે ધમકાવીને, ડરાવીને અને ઓનલાઇન ધરપકડ બતાવીને છેતરવામાં આવ્યા હતા.