PM સ્વનિધિ યોજનાનું પુનર્ગઠન અને લોન અવધિ 31 માર્ચ 2030 સુધી લંબાવાઈ

પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રિય કેબિનેટે ‘પ્રધાનમંત્રી સ્ટ્રીટ વેન્ડર આત્મનિર્ભર નિધિ (PM સ્વનિધિ) યોજના’ના પુનર્ગઠન અને લોન અવધિને 31 ડિસેમ્બર 2024 થી આગળ વધારીને 31 માર્ચ, 2030 સુધી લંબાવવાની મંજૂરી આપી છે. આ યોજનાનો કુલ ખર્ચ 7,332 કરોડ રૂપિયા છે. પુનર્ગઠિત યોજનાનો લક્ષ્ય 50 લાખ નવા લાભાર્થીઓ સહિત 1.15 કરોડ લાભાર્થીઓને લાભ પહોંચાડવાનો છે.

પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રિય કેબિનેટે ‘પ્રધાનમંત્રી સ્ટ્રીટ વેન્ડર આત્મનિર્ભર નિધિ (PM સ્વનિધિ) યોજના’ના પુનર્ગઠન અને લોન અવધિને 31 ડિસેમ્બર 2024 થી આગળ વધારીને 31 માર્ચ, 2030 સુધી લંબાવવાની મંજૂરી આપી છે. આ યોજનાનો કુલ ખર્ચ 7,332 કરોડ રૂપિયા છે. પુનર્ગઠિત યોજનાનો લક્ષ્ય 50 લાખ નવા લાભાર્થીઓ સહિત 1.15 કરોડ લાભાર્થીઓને લાભ પહોંચાડવાનો છે. આ અંગે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘એક્સ’ પર પોસ્ટ કરીને કહ્યું કે, દેશભરના રેકડી-પાથરણાવાળા ભાઇ-બહેનોને આત્મનિર્ભર બનાવવા માટે અમે પ્રતિબદ્ધ છીએ. આ દિશામાં PM સ્વનિધિ યોજનાને 31 માર્ચ, 2030 સુધી લંબાવવામાં આવી છે. મને વિશ્વાસ છે કે આ તેમના જીવનમાં મોટો બદલાવ લાવવા માટે મદદરૂપ થશે.

PM સ્ટ્રીટ વેન્ડર્સ આત્મનિર્ભર નિધિ (PM સ્વનિધિ) યોજનાનો અમલ આવાસ અને શહેરી મંત્રાલય અને ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસ ડિપાર્ટમેન્ટ (DFS) સંયુક્ત રીતે કરશે. DFSની ભૂમિકા બેંકો, નાણાકીય સંસ્થાઓ અને તેમની જમીની સ્તર પરની અધિકારીઓ દ્વારા લોન અથવા ક્રેડિટ કાર્ડ સુધી પહોંચ સુગમ બનાવવા માટે રહેશે. પુનર્ગઠિત યોજનાની મુખ્ય વિશેષતાઓમાં પ્રથમ અને બીજી કિસ્તમાં વધારેલ લોન રકમ, બીજી લોન ચુકવતા લાભાર્થીઓ માટે UPI-લિંક્ડ રૂપી ક્રેડિટ કાર્ડનું પ્રાવધાન અને રિટેલ અને હોલસેલ વ્યવહારો માટે ડિજિટલ કેશબેક પ્રોત્સાહન સામેલ છે. આ યોજનાનું વ્યાપકરણ કાયમી રીતે ગ્રામ્ય, અર્ધ-શહેરી વિસ્તારોમાં કરવામાં આવે છે.

અદ્યતન લોન માળખામાં પ્રથમ હપ્તાને 10,000 રૂપિયા પરથી 15,000 રૂપિયા સુધી વધારી દેવામાં આવ્યો છે, બીજી હપ્તો 20,000 રૂપિયાથી 25,000 રૂપિયા સુધી અને ત્રીજો હપ્તો અગાઉની જેમ 50,000 રૂપિયા પર જ છે. UPI-લિંક્ડ રૂપી ક્રેડિટ કાર્ડ દ્વારા સ્ટ્રીટ વેન્ડર્સને તરત લોન ઉપલબ્ધ થશે, જેથી તેઓ કોઈ પણ હડતાળ અથવા વ્યાપારિક જરૂરિયાત પૂરી કરી શકે. આ ઉપરાંત ડિજિટલ વ્યવહારને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે, સ્ટ્રીટ વેન્ડર્સ રિટેલ અને હોલસેલ ટ્રાન્ઝેક્શનમાં 1,600 રૂપિયા સુધી કેશબેક મેળવી શકે છે. આ યોજના ઉદ્યોગસાહસ, નાણાકીય સાક્ષરતા અને ડિજિટલ કુશળતાના માધ્યમથી માર્કેટિંગ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે અને રેકડી- પાથરણાવાળાઓની ક્ષમતા વધારવાનો લક્ષ્ય ધરાવે છે. ભારતીય ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી (FSSAI)ના સહકારથી રેકડી- પાથરણાવાળાઓ માટે માનક સ્વચ્છતા અને ખાદ્ય સુરક્ષા તાલીમો યોજવામાં આવશે.

રેકડી- પાથરણાવાળાઓ અને તેમના પરિવારના સમગ્ર કલ્યાણ અને વિકાસ માટે, માસિક લોકકલ્યાણ મેળાઓ દ્વારા ‘સ્વનિધિથી સમૃદ્ધિ’ પહેલને મજબૂત કરવામાં આવશે. આનો ઉદ્દેશ્ય છે કે સરકારની વિવિધ યોજનાઓના લાભો લાભાર્થીઓ અને તેમના પરિવાર સુધી સંપૂર્ણ રીતે પહોંચે. કોરોના મહામારી દરમિયાન અભૂતપૂર્વ મુશ્કેલીઓનો સામનો કરનારા રેકડી- પાથરણાવાળાઓને સહાય કરવા માટે 1 જૂન, 2020ના રોજ PM સ્વનિધિ યોજના શરૂ કરવામાં આવી હતી. શરૂઆતથી જ આ યોજના ફક્ત નાણાકીય સહાય પૂરતી નહોતી, પરંતુ રેકડી- પાથરણાવાળાઓને અર્થતંત્રમાં તેમના યોગદાન માટે ઓળખ અને માન્યતા આપી છે.

PM સ્વનિધિ યોજનાએ મહત્વપૂર્ણ સફળતાઓ મેળવી છે. 30 જુલાઈ, 2025 સુધી, 68 લાખથી વધુ રેકડી- પાથરણાવાળાઓને 13,797 કરોડ રૂપિયાનું 96 લાખથી વધુ લોન વિતરણ કરવામાં આવી ચૂક્યું છે. ડિજિટલ રીતે સક્રિય લગભગ 47 લાખ લાભાર્થીઓએ 6.09 લાખ કરોડ રૂપિયાનું 557 કરોડથી વધુ ડિજિટલ વ્યવહાર કરીને કુલ 241 કરોડ રૂપિયાનો કેશબેક મેળવ્યો છે. ‘સ્વનિધિથી સમૃદ્ધિ’ પહેલ હેઠળ, 3,564 શહેરી સ્થાનિક તંત્રોના 46 લાખ લાભાર્થીઓનું પ્રોફાઇલ તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે, જેના પરિણામે 1.38 કરોડથી વધુ યોજનાઓ મંજૂર થઈ છે.

આ યોજનાને રાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્યતા મળી છે. અર્થતંત્ર અને આજીવિકાને રોજગારી પ્રોત્સાહિત કરવા, નાણાકીય સમાવેશન આગળ વધારવા અને ડિજિટલ સશક્તિકરણમાં આના ઉત્તમ યોગદાન માટે તેને લોક પ્રબંધનમાં ઉત્તમતા માટે પ્રધાનમંત્રી પુરસ્કાર (2023) અને ડિજિટલ પરિવર્તન માટે સરકાર પ્રક્રિયા પુનઃરચના શ્રેષ્ઠતા માટે રજત પુરસ્કાર (2022) આપવામાં આવ્યા છે. યોજનાના વિસ્તરણમાં રેકડી- પાથરણાવાળાઓના સમગ્ર વિકાસનો વિચાર કરવામાં આવ્યો છે, જેથી તેમના વ્યવસાય વિસ્તાર અને ટકાઉ વિકાસ માટે નાણાકીય સ્ત્રોત ઉપલબ્ધ થાય. આ માત્ર રેકડી- પાથરણાવાળાઓને સશક્ત બનાવશે નહીં, પરંતુ સમાવેશી આર્થિક વિકાસ, તેમના અને તેમના પરિવારોના સામાજિક-આર્થિક વિકાસને પણ પ્રોત્સાહન મળશે, જે તેમની રોજગારીમાં વધારો લાવશે અને શહેરોને જીવંત અને આત્મનિર્ભર બનાવશે.