ગાંધીનગરના અડાલજની સંસ્થાએ બાયોગેસ દ્વારા કંડાર્યો સ્વાવલંબનનો નવો રસ્તો

ગાંધીનગર: વર્તમાન સમયમાં જ્યારે સમગ્ર વિશ્વ ઉર્જા કટોકટી અને પર્યાવરણીય પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે, ત્યારે ‘Think Global, Act Local’ (વૈશ્વિક વિચાર, સ્થાનિક અમલ) નો મંત્ર સાર્થક થઈ રહ્યો છે. આ દિશામાં ગુજરાત સરકાર અને સ્થાનિક સંસ્થાઓના સહિયારા પ્રયાસોથી રાજ્યમાં વૈકલ્પિક ઉર્જાનો વ્યાપ વધી રહ્યો છે. ગાંધીનગરના અડાલજ પાસે આવેલી ‘માણેકબા વિનય વિહાર’ સંસ્થા આ પરિવર્તનનું જીવંત ઉદાહરણ બની છે.

અડાલજની પ્રેરણારૂપ કામગીરી: ૫૦૦ લોકોની રસોઈ બાયોગેસ પર

ગાંધીનગર નજીક અડાલજ ખાતે કાર્યરત માણેકબા વિનય વિહાર સંસ્થાએ પરંપરાગત બળતણને બદલે બાયોગેસ પ્લાન્ટ અપનાવીને ઉમદા ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે.

• દૈનિક ઉપયોગ: આ સંસ્થામાં સ્થાપિત બાયોગેસ પ્લાન્ટ દ્વારા દરરોજ ૫૦૦થી વધુ લોકોની રસોઈ તૈયાર કરવામાં આવે છે.

• નિશ્ચિંતતા: વૈકલ્પિક ઉર્જાનો માર્ગ પસંદ કરવાને કારણે ગેસ સિલિન્ડરના વધતા ભાવો કે સપ્લાયની ચિંતામાંથી સંસ્થા મુક્ત થઈ છે.

• વહીવટી અભિપ્રાય: સંસ્થાના વહીવટી અધિકારી શ્રી રોહિત કુમારના જણાવ્યા મુજબ, ગૌશાળાના છાણનો સદુપયોગ કરીને સંસ્થા આજે ઉર્જા ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભર બની છે.

ગુજરાત સરકારની પ્રોત્સાહક યોજના અને પ્રગતિ

માણેકબા વિનય વિહારની જેમ રાજ્યની અનેક સંસ્થાઓ અત્યારે ‘ઇન્સ્ટિટ્યૂશન બાયોગેસ યોજના’ હેઠળ આ ક્ષેત્રમાં જોડાઈ રહી છે. ગુજરાતમાં છેલ્લા પાંચ વર્ષની પ્રગતિના આંકડા આ મુજબ છે:

બમણો ફાયદો: સ્વચ્છ ઉર્જા અને જૈવિક ખાતર

બાયોગેસ ટેકનોલોજી માત્ર બળતણ જ નથી આપતી, પરંતુ કૃષિ ક્ષેત્રે પણ ક્રાંતિ લાવી રહી છે:

1. રાસાયણિક મુક્ત ખેતી: પ્લાન્ટમાંથી નીકળતી સ્લરી (Slurry) માંથી ઉત્તમ કક્ષાનું સેન્દ્રીય ખાતર મળે છે.

2. ખર્ચમાં ઘટાડો: આ ખાતરના ઉપયોગથી મોંઘા રાસાયણિક ખાતરોનો ખર્ચ ઘટે છે.

3. જમીનની ફળદ્રુપતા: જૈવિક ખાતર જમીનની તંદુરસ્તી અને ફળદ્રુપતામાં વધારો કરે છે.

ગુજરાત સરકાર દ્વારા જે રીતે ૭૫ ટકા જેવી માતબર સબસિડી આપવામાં આવે છે, તે જોતા આગામી સમયમાં વધુ સંસ્થાઓ આ પ્રદૂષણમુક્ત અને સસ્તી ઉર્જા પદ્ધતિ તરફ વળશે. અડાલજની આ પ્રેરણાદાયી ગાથા સાબિત કરે છે કે સ્થાનિક સ્તરે લેવાયેલા નાના પગલાં વૈશ્વિક ઉર્જા સમસ્યાનો મજબૂત ઉકેલ બની શકે છે.