દિલ્હી હાટ ખાતે ત્રણ દિવસીય કમલમ (ડ્રેગન ફ્રુટ) ફેસ્ટિવલ શરૂ થયો, સરકારે ખેડૂતોને ગ્રાહકો સાથે સીધા જોડવા પહેલ કરી

ગુજરાત સરકાર 14-16 ઓક્ટોબર વચ્ચે દિલ્હી હાટ ખાતે ત્રણ દિવસીય કમલમ (ડ્રેગન ફ્રુટ) ફેસ્ટિવલનું આયોજન કરી રહી છે, જેમાં ગુજરાતના 22 ખેડૂતો ભાગ લઈ રહ્યા છે. આજે દિલ્લી હાટ ખાતે, નાફેડના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર રાજબીર સિંઘ અને શ્રીમતી આરતી કંવર, નિવાસી કમિશનર, ગુજરાત એગ્રો ઈન્ડસ્ટ્રીઝ કોર્પોરેશન લિ.ના એમડી ડી.કે.ને મળ્યા. પારેખની ઉપસ્થિતિમાં રિબીન કાપી ઉત્સવનો શુભારંભ કરવામાં આવ્યો હતો. આ સાથે દિલ્હીમાં નાફેડના વિવિધ આઉટલેટ્સ પર પણ કમલમનું વેચાણ કરવામાં આવશે. આ તહેવાર કમળના ફળની ખેતી કરતા ખેડૂતોને ગ્રાહકો સાથે સીધો જોડશે. આમ, ગુજરાત સરકાર ખેડૂતોને સીધા ગ્રાહકો સાથે જોડીને આ તક પૂરી પાડી રહી છે.

કમલમ ફળને ડ્રેગન ફ્રુટ, પપૈયા ફ્રુટ, સુપર ફ્રુટ, કેન્સર ફ્રુટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે અને તે કેક્ટસની પ્રજાતિનું ફળ છે. જાન્યુઆરી 2021માં ગુજરાત સરકાર દ્વારા ડ્રેગન ફ્રૂટનું નામ બદલીને કમલમ કરવામાં આવ્યું કારણ કે આ ફળના કાંટા અને પાંદડા કમળના ફૂલ જેવા છે. ભારતમાં કમળના ફળની ખેતી ગુજરાત, કર્ણાટક, મહારાષ્ટ્ર, આંધ્રપ્રદેશ અને તમિલનાડુમાં થાય છે. ગુજરાત 35% હિસ્સા સાથે કમલમ ફળોના ઉત્પાદનમાં મોખરે છે. ઉત્તર ગુજરાત, સૌરાષ્ટ્ર અને દક્ષિણ ગુજરાતના ખેડૂતોમાં તેની ખેતી અને ઉત્પાદનમાં રસ ઝડપથી વધ્યો છે. ગુજરાત રાજ્ય પહેલા આ ફળની આયાત કરતું હતું પરંતુ હવે પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે અને ગુજરાત કમળની નિકાસ કરી રહ્યું છે. રાજ્યના લગભગ 25 જિલ્લાના ખેડૂતો આ ફળનું ઉત્પાદન કરી રહ્યા છે અને તેમની વાર્ષિક આવકમાં ઘણો વધારો થયો છે.

તેના સ્વાદ, પૌષ્ટિક અને ઔષધીય ગુણોને કારણે કમળના ફળની માંગમાં વધારો થયો છે જેના પરિણામે ગુજરાતમાં તેની ખેતી કરતા ખેડૂતોની સંખ્યામાં વધારો થયો છે. અનુકૂળ પાણી, માટી, હવામાન અને સરકારની મદદથી ગુજરાત આજે કમળના ફળનું હબ બન્યું છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ જુલાઈ 2020માં તેમના રેડિયો કાર્યક્રમ 'મન કી બાત'માં ગુજરાતના રણ કચ્છ પ્રદેશમાં ડ્રેગન ફ્રૂટની ખેતીનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો અને ત્યાંના ખેડૂતોની પ્રશંસા કરી હતી. આ ફળ ઉગાડવા માટે રાજ્ય સરકાર ખેડૂતોને સબસિડી પણ આપે છે. ગુજરાતમાં તેની લણણીની મોસમ જૂનથી નવેમ્બર સુધી હોય છે. ગુજરાતમાં કમળની ખેતીમાં કચ્છ જિલ્લો મોખરે છે. ગુજરાત કમલમ ફળોની સંયુક્ત આરબ અમીરાત, માલદીવ, રશિયા અને ઈંગ્લેન્ડમાં નિકાસ કરે છે. આ ક્ષેત્રમાં ગુજરાત સરકારની યોજનાઓ સાથે ભારત સરકારની ફ્લેગશિપ સ્કીમ, માઇક્રો ફૂડ પ્રોસેસિંગ એન્ટરપ્રાઇઝિસ સ્કીમ (PMFMES)ના ફ્લેગશિપ પ્રોગ્રામ દ્વારા ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં વધુ રોજગારીની તકો ઊભી કરવા માટે ફળોના પ્રોસેસિંગને પ્રોત્સાહિત કરવા ગુજરાત સરકાર ઇચ્છે છે.