પોરબંદરના મોચા ખાતે રૂ. 100 કરોડના ખર્ચે મરિન બાયોટેકનોલોજી કોરિડોર વિકસાવાશે

મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વ હેઠળ ગુજરાત સરકાર રાજ્યના દરિયાઈ જૈવિક સંસાધનો અને વૈજ્ઞાનિક સંશોધનોને વેગ આપવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ કદમ ભરી રહી છે. આ દિશામાં, પોરબંદર જિલ્લાના મોચા ગામ ખાતે 100 કરોડ રૂપિયાના જંગી ખર્ચે અત્યાધુનિક 'મરિન બાયોટેકનોલોજી રિસર્ચ એન્ડ ઇનોવેશન કોરિડોર' (M-BRIC) વિકસાવવામાં આવશે. આ અંગે શુક્રવારે ભાવનગર ખાતે વિશેષ સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવશે.

આ મહત્વાકાંક્ષી મરીન કોરિડોરની સ્થાપના માટે ગુજરાત સ્ટેટ બાયોટેકનોલોજી મિશન (GSBTM) અને વૈજ્ઞાનિક સંશોધન સંસ્થા CSIR-CSMCRI (સેન્ટ્રલ સોલ્ટ એન્ડ મરિન કેમિકલ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યુટ) વચ્ચે ૯ ઓક્ટોબરના રોજ ભાવનગર ખાતે MoU કરવામાં આવશે. આ પ્રસંગે વિજ્ઞાન અને પ્રૌદ્યોગિકી મંત્રી અર્જુન મોઢવાડિયા અને કૃષિ તથા મત્સ્યોદ્યોગ મંત્રી જીતુ વાઘાણી ખાસ ઉપસ્થિત રહેશે. 

પોરબંદર જિલ્લાનાં મોચા ગામ ખાતે કોરિડોરનું મુખ્ય કેન્દ્ર બનશે. આ કેમ્પસ આશરે 30 એકરમાં પથરાયેલું હશે. જેમાં 10 એકરનું રિસર્ચ કેમ્પસ હશે અને 20 એકરમાં ઔદ્યોગિક ઇકોસિસ્ટમ બનશે. રિસર્ચ કેમ્પસમાં વૈજ્ઞાનિક સંશોધન, તાલીમ, નવીનતા અને દરિયાઈ ઓપરેશનો માટેની સુવિધાઓ હશે. ઔદ્યોગિક ઝોન પાયલટ-સ્કેલ પ્રોસેસિંગ, મેન્યુફૅક્ચરિંગ, કોમન યુટિલિટીઓ, વેરહાઉસિંગ, લોજિસ્ટિક્સ અને ક્વોલિટી-કંટ્રોલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને ટેકો આપશે.

આ ઉપરાંત, કાચો માલ મેળવવા, ધોવા, પ્રી-પ્રોસેસિંગ, નિષ્કર્ષણ (એક્સટ્રેક્શન), સૂકવણી, પાવડર બનાવવા, પેકેજિંગ, સંગ્રહ અને ગુણવત્તા નિયંત્રણ માટેની સુવિધાઓ સાથે એક સમર્પિત સીવીડ-પ્રોસેસિંગ ક્લસ્ટર પણ બનશે. આ કોરિડોર સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશ અને વ્યાપક ગુજરાત દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં વિશિષ્ટ ક્ષેત્રીય પ્રવૃત્તિઓ અને ભાગીદારી વિસ્તરી શકે છે, જે એક કનેક્ટેડ મરિન બાયોટેક્નોલોજી નેટવર્કનું સર્જન કરશે. ભાવનગર સ્થિત CSIR-સેન્ટ્રલ સોલ્ટ એન્ડ મરિન કેમિકલ્સ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યુટ (CSIR-CSMCRI) સાથે સંકળાયેલી સોલ્ટ-પાન સુવિધાઓ પર માઇક્રોએલગલ બાયોરિફાઇનરીઓ પણ પ્રસ્તાવિત છે.

પ્રસ્તાવિત M-BRIC ઇકોસિસ્ટમમાં કપ્પાફિકસ અલ્વારેઝી (Kappaphycus alvarezii) અને ગ્રાસિલારિયા ડુરા (Gracilaria dura) ના ઉત્કૃષ્ટ રોપા સામગ્રી પૂરી પાડવા માટે રાજ્ય-સ્તરની સીવીડ બ્રૂડ બેંકનો સમાવેશ થશે.  એકીકૃત સીવીડ બાયોરિફાઇનરી ફાયકોકોલોઇડ્સ, બાયોસ્ટિમુલન્ટ્સ અને અન્ય મૂલ્યવર્ધિત ઉત્પાદનોના ઉત્પાદન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. સમર્પિત સંશોધન સુવિધાઓ દરિયાઈ બાયોપ્રોસ્પેક્ટિંગ, જીનોમિક્સ, માઇક્રોબાયોલોજી, કુદરતી ઉત્પાદનોના સંશોધન અને બાયોટેકનોલોજી વિકાસને સમર્થન આપશે. આ કોરિડોર સ્ટાર્ટઅપ્સ અને સાહસિકો માટે ઇન્ક્યુબેશન સુવિધાઓ પ્રદાન કરશે. સાથે સાથે પ્રયોગશાળાની શોધોને વ્યવસાયિક રીતે સધ્ધર ઉત્પાદનોમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે પાયલટ-સ્કેલ બાયોપ્રોસેસિંગ અને બાયોમેન્યુફૅક્ચરિંગ માળખું પણ પૂરું પાડશે.

ઔદ્યોગિક વિકાસની સાથે-સાથે દરિયાકાંઠાના યુવાનો, મહિલા સાહસિકો અને સીવીડ ખેડૂતો માટે વિશેષ તાલીમ કાર્યક્રમો યોજાશે, જેના દ્વારા આગામી પાંચ વર્ષમાં 1000 થી 1500 લોકોને પ્રશિક્ષિત કરીને સ્થાનિક સ્તરે નવી રોજગારી અને ટકાઉ આજીવિકાની તકો ઊભી કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે.