પ્રતિરક્ષા પ્રણાલી પરની મહત્ત્વની શોધ બદલ 3 વૈજ્ઞાનિકોને મેડિસિનનું નોબેલ

શરીર-ક્રિયા વિજ્ઞાન અથવા મેડિસિન ક્ષેત્રે વર્ષ ૨૦૨૫નો નોબેલ પુરસ્કાર અમેરિકા અને જાપાનના ત્રણ વૈજ્ઞાનિકોને સંયુક્ત રીતે એનાયત કરવામાં આવ્યો છે. આ પુરસ્કાર તેમની પ્રતિરક્ષા પ્રણાલી (Immune System) પરની નિર્ણાયક શોધ માટે આપવામાં આવ્યો છે.

કેરોલિન્સ્કા ઇન્સ્ટિટ્યૂટની નોબેલ એસેમ્બલીએ જાહેરાત કરી મેરી ઈ. બ્રનકો (અમેરિકા),ફ્રેડ રેમ્સડૅલ (અમેરિકા),શિમોન સાકાગુચી (જાપાન)આ ત્રણ વૈજ્ઞાનિકો વચ્ચે 1.1કરોડ સ્વીડિશ ક્રોનર (Swedish Kronor)ની રકમ વહેંચવામાં આવશે.આ ત્રણેય વૈજ્ઞાનિકોને 'પેરીફેરલ ઇમ્યુન ટોલરન્સ' પરની શોધ માટે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે. આ પ્રક્રિયા શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિને તેના પોતાના જ અંગો (Self-Tissues) પર હુમલો કરતી અટકાવે છે.

વૈજ્ઞાનિકોએ **રેગ્યુલેટરી ટી-સેલ્સ (Regulatory T Cells)**ની ઓળખ કરી, જેને રોગપ્રતિકારક શક્તિના સુરક્ષા પ્રહરીઓ કહેવામાં આવે છે. આ ટી-સેલ્સ ખાતરી કરે છે કે રોગપ્રતિકારક શક્તિ સંતુલિત રહે.આ શોધે ઓટોઇમ્યુન રોગો (Autoimmune Diseases), કેન્સર અને **અંગ પ્રત્યારોપણ (Organ Transplantation)**ની સારવાર માટે નવા સંશોધન ક્ષેત્રનો પાયો નાખ્યો છે.નોબેલ સમિતિના અધ્યક્ષ ઓલે કેમ્પેએ જણાવ્યું કે, તેમની શોધથી રોગપ્રતિકારક શક્તિ કેવી રીતે કાર્ય કરે છે તે સમજવામાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી છે.

વૈજ્ઞાનિકોનો પરિચય:

• મેરી ઈ. બ્રનકો: પ્રિન્સટન યુનિવર્સિટીમાંથી પીએચડી. હાલમાં ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર સિસ્ટમ્સ બાયોલોજી, સીએટલમાં સિનિયર પ્રોગ્રામ મેનેજર.

• ફ્રેડ રેમ્સડૅલ: યુનિવર્સિટી ઓફ કેલિફોર્નિયા-લોસ એન્જિલસ (UCLA)માંથી પીએચડી. હાલમાં સોનોમા બાયોથેરાપ્યુટિક્સ, સેન ફ્રાન્સિસ્કોમાં વૈજ્ઞાનિક સલાહકાર.

• શિમોન સાકાગુચી: ક્યોટો યુનિવર્સિટીમાંથી એમડી અને પીએચડી. હાલમાં ઓસાકા યુનિવર્સિટીના ઇમ્યુનોલોજી ફ્રન્ટિયર રિસર્ચ સેન્ટરમાં વિશિષ્ટ પ્રોફેસર.

ગયા વર્ષનો પુરસ્કાર (2024): 2024નો મેડિસિન નોબેલ માઇક્રોઆરએનએ (microRNA) અને તેના દ્વારા જનીન નિયમન (Gene Regulation)ની શોધ માટે અમેરિકન વૈજ્ઞાનિકો વિક્ટર એમ્બ્રોસ અને ગેરી રુવકુનને આપવામાં આવ્યો હતો.