મેક ઇન ઇન્ડિયા : AIIMS દ્વારા સંચાલિત 'સુપરનોવા' સ્ટેન્ટ રીટ્રીવરનું સફળ પરીક્ષણ

દિલ્હીની એમ્સે આ ક્ષેત્રે ઇતિહાસ રચ્યો છે.દેશનો પ્રથમ સ્વદેશી ક્લિનિકલ ટ્રાયલ 'ગ્રાસરૂટ' (ગ્રેવિટી સ્ટેન્ટ-રિટ્રીવર સિસ્ટમ ફોર રીપર્ફ્યુઝન ઓફ લાર્જ વેસલ ઓક્લુઝન સ્ટ્રોક ટ્રાયલ) સફળ રહ્યો છે, જેમાં અત્યાધુનિક સુપરનોવા સ્ટેન્ટ રિટ્રીવરે ઉત્કૃષ્ટ પરિણામો આપ્યા છે

દિલ્હી એમ્સની મહત્વની સિદ્ધિ: સ્વદેશી સ્ટેન્ટ રિટ્રીવરથી સ્ટ્રોકની સારવારમાં ક્રાંતિનવી દિલ્હી, 13 ડિસેમ્બર: ભારતમાં દર વર્ષે આશરે 17 લાખ લોકો સ્ટ્રોકનો ભોગ બને છે, પરંતુ મોંઘા ઉપકરણોને કારણે મોટા ભાગના દર્દીઓ સુધી જીવનરક્ષક મેકેનિકલ થ્રોમ્બેક્ટોમી (ક્લોટ દૂર કરવાની પ્રક્રિયા) પહોંચી શકતી નથી. હવે દિલ્હીની એમ્સે આ ક્ષેત્રે ઇતિહાસ રચ્યો છે.દેશનો પ્રથમ સ્વદેશી ક્લિનિકલ ટ્રાયલ 'ગ્રાસરૂટ' (ગ્રેવિટી સ્ટેન્ટ-રિટ્રીવર સિસ્ટમ ફોર રીપર્ફ્યુઝન ઓફ લાર્જ વેસલ ઓક્લુઝન સ્ટ્રોક ટ્રાયલ) સફળ રહ્યો છે, જેમાં અત્યાધુનિક સુપરનોવા સ્ટેન્ટ રિટ્રીવરે ઉત્કૃષ્ટ પરિણામો આપ્યા છે

એમ્સના ન્યુરોઇમેજિંગ અને ઇન્ટરવેન્શનલ ન્યુરોરેડિયોલોજી વિભાગના વડા તેમજ ટ્રાયલના નેશનલ પ્રિન્સિપલ ઇન્વેસ્ટિગેટર ડૉ. શૈલેશ બી. ગાયકવાડે જણાવ્યું કે, "આ ટ્રાયલ ભારતમાં સ્ટ્રોકની સારવાર માટે ટર્નિંગ પોઇન્ટ છે."ટ્રાયલના પ્રારંભિક પરિણામો પ્રતિષ્ઠિત જર્નલ ઓફ ન્યુરોઇન્ટરવેન્શનલ સર્જરી (JNIS)માં પ્રકાશિત થયા છે. આ સ્ટ્રોકના ગંભીર કેસો (લાર્જ વેસલ ઓક્લુઝન)માં જીવનરક્ષક સાબિત થઈ શકે છે.આ પ્રથમ મેકેનિકલ થ્રોમ્બેક્ટોમી ટ્રાયલમાં સફળતાનો દર ખૂબ ઊંચો રહ્યો છે. બ્લડ ફ્લોની પુનઃસ્થાપનામાં શ્રેષ્ઠ પરિણામો મળ્યા છે. બ્રેઇન બ્લીડ માત્ર 3.1 ટકા, મૃત્યુદર 9.4 ટકા અને 90 દિવસ પછી 50 ટકા દર્દીઓમાં ફંક્શનલ ઇન્ડિપેન્ડન્સ જોવા મળ્યું, એટલે કે તેઓ પોતાના કામ પોતે કરવા લાગ્યા.

આ ઉપકરણ વિદેશી ઉપકરણોની સરખામણીએ ઘણું સસ્તું છે, જેથી વધુ દર્દીઓ સુધી મેકેનિકલ થ્રોમ્બેક્ટોમી પહોંચી શકશે.આ 'મેક ઇન ઇન્ડિયા'ની મોટી સિદ્ધિ છે. ભારત હવે વૈશ્વિક સ્ટ્રોક કેરમાં યોગદાન આપી રહ્યું છે.આ વર્ષે CDSCO (સેન્ટ્રલ ડ્રગ્સ સ્ટાન્ડર્ડ કંટ્રોલ ઓર્ગેનાઇઝેશન)એ ડેટા સ્વીકારીને આને ભારતમાં રૂટિન ઉપયોગ માટે મંજૂરી આપી દીધી છે.ગ્રાસરૂટ ઇન્ડિયા ટ્રાયલે જાનલેવા સ્ટ્રોકની સારવારમાં આ ઉપકરણની સફળતા કન્ફર્મ કરી છે. આનો ઉપયોગ આઠ કેન્દ્રોમાં કરવામાં આવ્યો હતો.

નિષ્ણાતોએ કહ્યું કે આ ટ્રાયલ 'મેક-ઇન-ઇન્ડિયા' પહેલ માટે માઇલસ્ટોન છે અને ભારતને અદ્યતન સ્ટ્રોક કેરમાં વૈશ્વિક ખેલાડી તરીકે સ્થાપિત કરે છે.ટ્રાયલના ગ્લોબલ પ્રિન્સિપલ ઇન્વેસ્ટિગેટર ડૉ. દિલીપ યવગલ (યુનિવર્સિટી ઓફ મિયામી)એ જણાવ્યું કે, આ ડિવાઇસ સસ્તું હોવાથી દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયામાં પહેલેથી જ 300થી વધુ દર્દીઓની સારવાર કરી ચૂક્યું છે. હવે ભારતમાં CDSCOની મંજૂરી મળતાં આ રૂટિન ઉપયોગ માટે ઉપલબ્ધ થશે.