અમેરિકાએ મધદરિયે ઈરાનના 5 ઓઈલ ટેન્કરો પર કર્યો હુમલો

યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવ્યું છે કે, ઈરાનની ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) દ્વારા અમેરિકી યુદ્ધ જહાજને નિશાન બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યા બાદ, અમેરિકી સૈન્યએ જવાબી કાર્યવાહી કરીને ઈરાનના ૫ ક્રૂડ ઓઈલ ટેન્કરોને નષ્ટ કરી દીધા છે. ચાર દિવસમાં ઈરાની ટેન્કરો પર અમેરિકા દ્વારા આ બીજો મોટો હુમલો છે.

યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવ્યું છે કે, ઈરાનની ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) દ્વારા અમેરિકી યુદ્ધ જહાજને નિશાન બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યા બાદ, અમેરિકી સૈન્યએ જવાબી કાર્યવાહી કરીને ઈરાનના ૫ ક્રૂડ ઓઈલ ટેન્કરોને નષ્ટ કરી દીધા છે. ચાર દિવસમાં ઈરાની ટેન્કરો પર અમેરિકા દ્વારા આ બીજો મોટો હુમલો છે.

ઘટનાની મુખ્ય વિગતો:

• અમેરિકી યુદ્ધ જહાજ પર હુમલાનો પ્રયાસ: છેલ્લા બે દિવસમાં IRGC દ્વારા અમેરિકી યુદ્ધ જહાજ પર બેલેસ્ટિક મિસાઈલોથી બે વખત હુમલો કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો, જોકે યુદ્ધ જહાજે સફળતાપૂર્વક તે હુમલા નિષ્ફળ બનાવ્યા હતા અને કોઈ જાનહાનિ થઈ ન હતી.

• કયા ટેન્કરોને બનાવાયા નિશાન?: ઓમાનના અખાતમાં M/T કવિઝ, M/T ચાર્મિનાર, M/T હોરિઝોન 1 અને M/T રીસ્કો નામના ચાર ટેન્કરોને નષ્ટ કરવામાં આવ્યા છે, જ્યારે પાંચમું ટેન્કર M/T ડેરીયા ઈરાનના ઓઈલ નિકાસના મુખ્ય કેન્દ્ર ગણાતા 'ખાર્ગ આઇલેન્ડ' પાસે તબાહ કરવામાં આવ્યું છે.

• જાનહાનિ ટળી: હુમલો કરતા પહેલા અમેરિકી દળોએ જહાજના ક્રૂ સભ્યોને સુરક્ષિત રીતે બહાર ખસેડવાની (Abandon Ship) સૂચના આપી હતી, જેથી કોઈ જાનહાનિના અહેવાલ નથી.

• અગાઉ પણ થયા હતા હુમલા: આ પહેલાં ૫ સપ્ટેમ્બરે પણ CENTCOM એ IRGC દ્વારા યુએસ એરક્રાફ્ટ કેરિયર અને ગાઇડેડ-મિસાાઇલ ડેસ્ટ્રોયર પર હુમલાના પ્રયાસ બાદ ત્રણ ઈરાની ક્રૂડ ઓઈલ કેરિયર્સને નષ્ટ કર્યા હતા.

વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને ભારત પર તેની શું અસર થઈ શકે?

• ટેન્કરોનું નેટવર્ક: અમેરિકાનું કહેવું છે કે આ ટેન્કરો IRGC દ્વારા સંચાલિત હતા અને તેનો ઉપયોગ ઈરાની સૈન્ય તેમજ તેના પ્રાદેશિક પ્રોક્સી જૂથોને ફંડ પૂરું પાડતા અબજો ડોલરના નેટવર્ક માટે થતો હતો.

• ઊર્જા સુરક્ષા પર જોખમ: પર્સિયન ગલ્ફમાં આવેલું ખાર્ગ આઇલેન્ડ ઈરાનના દરિયાઈ ક્રૂડ ઓઈલની નિકાસનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે. આ વિસ્તારમાં વધતી સૈન્ય હિલચાલથી વ્યાપારી શિપિંગ અને ઊર્જા પુરવઠાની સુરક્ષા સામે મોટો ખતરો ઊભો થયો છે.

• ભારત માટે ચિંતા: આ ક્ષેત્રમાં શિપિંગ સેવાઓમાં કોઈપણ પ્રકારનો લાંબો અવરોધ ટેન્કર વીમા, ફ્રેટ કોસ્ટ (ભાડા) અને વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો કરી શકે છે. ભારત તેની ક્રૂડ ઓઈલની જરૂરિયાતો માટે મોટાપાયે આયાત પર નિર્ભર હોવાથી આ સ્થિતિ ભારત માટે પણ ચિંતાજનક બની શકે છે.