વિદેશ મંત્રી 21 થી 29 એપ્રિલ દરમિયાન લેટિન અમેરિકન અને કેરેબિયન દેશોની મુલાકાત, જાણો કયા મુદ્દાઓ પર થશે ચર્ચા

ભારતના વિદેશ મંત્રી તરીકે આ દેશોની આ તેમની પ્રથમ મુલાકાત હશે.

ભારતના વિદેશ મંત્રી ડૉ. એસ. જયશંકર ગુરુવારે 21 થી 29 એપ્રિલ દરમિયાન લેટિન અમેરિકન અને કેરેબિયન દેશોની 9 દિવસની મુલાકાતે જશે. વિદેશ મંત્રાલયે એક પ્રેસ રિલીઝમાં આ જાણકારી આપી છે.પ્રથમ, વિદેશ મંત્રી 21 થી 23 એપ્રિલ સુધી ગુયાનાની સત્તાવાર મુલાકાત લેશે, ત્યારબાદ 24 થી 25 એપ્રિલ સુધી પનામા, 25 થી 27 એપ્રિલ સુધી કોલંબિયા અને છેલ્લે 27 થી 29 એપ્રિલ સુધી ડોમિનિકન રિપબ્લિકની મુલાકાત લેશે. ભારતના વિદેશ મંત્રી તરીકે આ દેશોની આ તેમની પ્રથમ મુલાકાત હશે.

આ દેશોમાં વિદેશ મંત્રીનો કાર્યક્રમ કેવો રહેશે?

વિદેશ મંત્રી ગયાનામાં ટોચના નેતૃત્વને મળશે અને બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો પર અનેક મંત્રીઓ સાથે વ્યાપક વાટાઘાટો કરશે. આ સિવાય તેઓ તેમના સમકક્ષ હ્યુ હિલ્ટન ટોડ સાથે સંયુક્ત આયોગની બેઠકની સહ અધ્યક્ષતા કરશે, જેમાં બંને દેશો વચ્ચેના તમામ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવશે.વિદેશ મંત્રીની ગયાનાની મુલાકાત ભારતના ફોર્મેટમાં વિદેશ મંત્રીઓની બેઠક અને 15-સભ્ય કેરેબિયન કોમ્યુનિટી (CARICOM) કાઉન્સિલ ઓન ફોરેન એન્ડ કોમ્યુનિટી રિલેશન્સ (COFCOR) માટે પણ એક મહત્વપૂર્ણ અવસર હશે જે ભાગ લેવા માટે દ્વિપક્ષીય બેઠકો યોજશે.પનામામાં, વિદેશ મંત્રી જાનૈના ટેવાને મેનકોમો દ્વારા હોસ્ટ કરવા ઉપરાંત EAM ટોચના નેતૃત્વને મળશે.

મુલાકાત દરમિયાન, ભારત-SICA વિદેશ મંત્રી સ્તરની બેઠક પણ યોજાશે, જેમાં તેઓ 8-રાષ્ટ્રોની સિસ્ટમ ઑફ સેન્ટ્રલ અમેરિકન ઇન્ટિગ્રેશન (SICA)ના પ્રતિનિધિઓને પણ મળશે. વિદેશ મંત્રીની કોલંબિયાની મુલાકાત ભારતના કોઈપણ વિદેશ મંત્રીની પ્રથમ વિદેશ મંત્રી સ્તરની મુલાકાત હશે. તેઓ કોલંબિયા સરકાર, વેપાર અને નાગરિક સમાજના અનેક ટોચના પ્રતિનિધિઓ સાથે મુલાકાત કરશે. તેઓ કોલંબિયાના વિદેશ મંત્રી અલ્વારો લેવા દુરાનને મળશે અને તેઓ બંને દેશો વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય સંબંધોની સમીક્ષા કરશે. ડોમિનિકન રિપબ્લિકની મુલાકાત 1999માં રાજદ્વારી સંબંધોની સ્થાપના પછી ભારત તરફથી અત્યાર સુધીની સર્વોચ્ચ સ્તરની મુલાકાત છે. વિદેશ મંત્રીની મુલાકાત 2022માં સાન્ટો ડોમિંગોમાં નિવાસી દૂતાવાસની સ્થાપના બાદ છે.

વિદેશ મંત્રી અહીં વિદેશ મંત્રી રોબર્ટો અલ્વારેઝ સાથે ચર્ચા કરશે.બંને નેતાઓ ભારતીય નિવાસી મિશનનું ઔપચારિક ઉદ્ઘાટન પણ કરશે. આ ઉપરાંત, વિદેશ મંત્રી ડોમિનિકન રિપબ્લિકના વિદેશ મંત્રાલયમાં પ્રવચન પણ આપે તેવી અપેક્ષા છે.કોન્ફેડરેશન ઓફ ઈન્ડિયન ઈન્ડસ્ટ્રી (CII)ના નેતૃત્વમાં ભારતનું એક બિઝનેસ ડેલિગેશન પણ વિદેશ મંત્રી સાથે બિઝનેસ ઈવેન્ટ્સમાં જોડાશે, આ મુલાકાત દરમિયાન ઘણી બેઠકોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ બેઠકો મજબૂત વ્યાપારી સંબંધો માટે બંને પક્ષે વધતા રસને રેખાંકિત કરે છે. EAM આ ચાર દેશોમાં ભારતીય સમુદાયના સભ્યોને પણ મળશે.

લેટિન અમેરિકા અને કેરેબિયન દેશો સાથે ભારતના સંબંધો

લેટિન અમેરિકા અને કેરેબિયન (LAC) માં ત્રણ પ્રદેશોનો સમાવેશ થાય છે - કેરેબિયન પ્રદેશ, મેસો-અમેરિકા (મેક્સિકોથી પનામા સુધી) અને દક્ષિણ અમેરિકા ખંડ. સ્વતંત્ર ભારતના પ્રથમ વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુ 1927માં બ્રસેલ્સમાં લેટિન અમેરિકન પ્રતિનિધિમંડળને મળ્યા હતા, જ્યાં દલિત લોકોની આંતરરાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ યોજાઈ રહી હતી.1990 થી, પરિસ્થિતિમાં આમૂલ પરિવર્તન આવ્યું છે. આ વર્ષથી ઉદારીકરણે ભારતને વિશ્વ માટે તેનું બજાર ખોલ્યું અને ભારતે લેટિન અમેરિકા અને કેરેબિયન દેશોને સોફ્ટવેર, ટેક્સટાઈલ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ઓટોમોબાઈલ વગેરે માટે આશાસ્પદ બજાર તરીકે શોધી કાઢ્યું.

આ વિસ્તાર પ્રાકૃતિક સંસાધનો તેમજ હાઇડ્રોકાર્બનથી ભરેલો છે, અહીં વ્યાપક ખેતીલાયક જમીન ઉચ્ચ જથ્થામાં હાજર છે. તાજેતરના વર્ષોમાં, લેટિન અમેરિકા અને કેરેબિયનમાં સંસ્થાઓએ ભારતની સરકારી અને બિન-સરકારી સંસ્થાઓ સાથે વિવિધ કરારો અને એમઓયુ પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે અને વિવિધ સહયોગી પ્રોજેક્ટ્સ સાથે આવ્યા છે. ભારત અને લેટિન અમેરિકા અને કેરેબિયન દેશોએ ઉડ્ડયન, ઇથેનોલ, સંરક્ષણ, કૃષિ, હાઇડ્રોકાર્બન વગેરે જેવા ઉદ્યોગોમાં સંયુક્તપણે એકબીજામાં રોકાણ કર્યું છે.

ભારત અને ચારેય દેશો એકબીજા માટે અપાર સંભાવનાઓ ધરાવે છે

વિદેશ મંત્રીની આ મુલાકાત ગુયાના, પનામા, કોલંબિયા અને ડોમિનિકન રિપબ્લિક સાથે ભારતના સંબંધોને નવી ઊંચાઈએ લઈ જશે તેવી અપેક્ષા છે.ભારત અને આ ચારેય દેશો એકબીજા માટે અપાર ક્ષમતા ધરાવે છે.ભારત-ગુયાના વેપારનું વલણ સકારાત્મક રહ્યું છે. બંને દેશો ભારતીય ટેકનિકલ એન્ડ ઇકોનોમિક કોઓપરેશન (ITEC) દ્વારા વિકાસલક્ષી કુશળતા વહેંચે છે. આ માટે દર વર્ષે વિવિધ ક્ષેત્રોમાં 40 શિષ્યવૃત્તિ આપવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, કેટલાક ચોક્કસ ક્ષેત્રોમાં ગતિવિધિઓના આધારે ગયાનાની વિનંતી પર કેટલાક ભારતીય નિષ્ણાતોને પણ ત્યાં નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.

શિપિંગ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (SCI) એ પનામામાં લિક્વિફાઈડ નેચરલ ગેસના પરિવહનને સેવા આપવા માટે જાપાનીઝ મિત્સુઈ OSK લાઈન્સ અને નિપ્પોન યુસેન લાઈન સાથે સંયુક્ત સાહસ સ્થાપ્યું છે. આનાથી SCI બીજા એલએનજી ટ્રાન્સપોર્ટેશન બિઝનેસમાં પ્રવેશ કરનારી એકમાત્ર ભારતીય શિપિંગ કંપની બને છે.

વિદેશ મંત્રી ડૉ. સુબ્રહ્મણ્યમ જયશંકરે ઈન્દોરમાં પનામાના વિદેશ મંત્રી જનૈના ટેવાને મેનકોમો સાથેની તેમની દ્વિપક્ષીય બેઠક દરમિયાન રાજદ્વારીઓની તાલીમમાં સહકાર વધારવા માટે એક એમઓયુ પર હસ્તાક્ષર કર્યા.ભારતમાં કોલમ્બિયાનું રોકાણ આશરે US$5 મિલિયન હોવાનો અંદાજ છે અને કોલંબિયામાં ભારતીય રોકાણ US$300 મિલિયન હોવાનો અંદાજ છે. કોલંબિયામાં ભારતીય રોકાણ મુખ્યત્વે ઓઈલ, ઓટોમોબાઈલ, એગ્રોકેમિકલ, આઈટી અને ફાર્માસ્યુટિકલ્સ સેક્ટરમાં છે.ભારતીય IT ફર્મે ડોમિનિકન રિપબ્લિકમાં બહુવિધ IT તાલીમ કેન્દ્રો સ્થાપવા માટે સાયબર પાર્ક, સાન્ટો ડોમિંગો સાથે એક એમઓયુ પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. ડોમિનિકન રિપબ્લિક માટે ભારત ચોથો સૌથી મોટો વેપાર ભાગીદાર છે.

વિદેશ મંત્રીની આ ચાર દેશોની મુલાકાત; ભારત, CARICOM અને SICA સાથે, લેટિન અમેરિકન અને કેરેબિયન સંબંધોની ગતિમાં વધારો કરે છે: તેમના દ્વિપક્ષીય સંબંધો તેમજ મહત્વપૂર્ણ પ્રાદેશિક જૂથોના સમકક્ષો સાથેની ક્રિયાપ્રતિક્રિયા.તે લેટિન અમેરિકા અને કેરેબિયન દેશો સાથે ઉચ્ચ સ્તરીય સંપર્કો ચાલુ રાખવા અને વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સહકારના નવા ક્ષેત્રો શોધવાની તક પૂરી પાડશે. ખાસ કરીને રોગચાળા પછીની સ્થિતિમાં, વિદેશ મંત્રીની આ મુલાકાત ભારત અને આ દેશો માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને મહત્વાકાંક્ષી હશે.