ઉત્તરાખંડના અલ્મોડામાં આજથી શરૂ થઈ રહ્યો છે ત્રણ દિવસીય હિમાલયન કોન્ક્લેવ

જી.બી. પંત નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ હિમાલયન એન્વાયર્નમેન્ટ (NIHE) 13 થી 15 નવેમ્બર, 2025 દરમિયાન "ભારતીય હિમાલયન પ્રદેશ-૨૦૪૭: ટકાઉ સામાજિક-આર્થિક વિકાસ સાથે પર્યાવરણીય સંરક્ષણ" નામનો ત્રણ દિવસીય હિમાલયન કોન્ક્લેવનું આયોજન કરી રહી છે.

આ કોન્ક્લેવ, સંસ્થાના મુખ્ય મથક કોસી-કટારમલ, અલ્મોરા ખાતે યોજાશે, જેનો ઉદ્દેશ્ય 2047 સુધીમાં ભારતીય હિમાલયન પ્રદેશ (IHR) માટે વ્યૂહાત્મક દ્રષ્ટિકોણ વિકસાવવાનો છે, જે ભારતના "વિકસિત ભારત 2047 " દ્રષ્ટિકોણને અનુરૂપ છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ભારતને તેની સ્વતંત્રતાની શતાબ્દી સુધીમાં વિકસિત અને ટકાઉ અર્થતંત્રમાં પરિવર્તિત કરવાનો છે.

પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, હિમાલયન કોન્ક્લેવ હિમાલયન પ્રદેશ અને તેનાથી આગળના અગ્રણી વૈજ્ઞાનિકો, શિક્ષણવિદો, નીતિ નિર્માતાઓ, વહીવટકર્તાઓ, બિન-સરકારી સંગઠનો અને સમુદાયોના પ્રતિનિધિઓને પર્યાવરણીય સંરક્ષણ, આબોહવા પરિવર્તન અનુકૂલન, ટકાઉ આજીવિકા અને પ્રાદેશિક સહયોગ જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવા માટે એકત્ર કરશે.

11 રાજ્યો અને બે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને આવરી લેતો ભારતીય હિમાલયન પ્રદેશ, તેના સમૃદ્ધ જૈવવિવિધતા, સાંસ્કૃતિક વારસો અને પર્યાવરણીય મહત્વ માટે વૈશ્વિક સ્તરે ઓળખાય છે. જો કે, આબોહવા પરિવર્તન, ઝડપી વસ્તી વિષયક પરિવર્તન, બિનટકાઉ જમીન-ઉપયોગ પ્રથાઓ અને ગ્લેશિયર પીછેહઠ, અચાનક પૂર અને જળ સંસાધનોના ઘટાડા સહિત વધતા કુદરતી જોખમોને કારણે આ પ્રદેશ વધતા પડકારોનો સામનો કરી રહ્યો છે. કોન્ક્લેવનો ઉદ્દેશ્ય આ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓને સંબોધવા માટે કાર્ય વ્યૂહરચના ઘડવાનો અને પ્રદેશમાં ટકાઉ અને સમાવિષ્ટ વિકાસ માટે રોડમેપ વિકસાવવાનો છે.

ત્રણ દિવસ દરમિયાન, ચર્ચા છ મુખ્ય વિષયોના ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે: બદલાતી આબોહવા હેઠળ હિમાલયન જૈવવિવિધતા, જમીન, પાણી અને વાતાવરણની ક્રિયાપ્રતિક્રિયાઓ, પર્યાવરણીય ટકાઉપણું અને આબોહવા પરિવર્તન ઘટાડા; ભારતીય હિમાલયન ક્ષેત્રમાં સામાજિક-આર્થિક વિકાસ અને ટકાઉ આજીવિકા; પ્રાદેશિક સહયોગને મજબૂત કરવા માટે નીતિ અને શાસન માળખા; અને ટકાઉ વિકાસ માટે લિંગ સમાનતા અને સામાજિક સમાવેશ.

નિષ્ણાતો દ્વારા દરેક વિષય પર 21 સત્રો દ્વારા ચર્ચા કરવામાં આવશે, જેમાં પ્રસ્તુતિઓ, ખુલ્લા સંવાદ અને હિમાલયમાં સ્થિતિસ્થાપકતા અને ટકાઉ સામાજિક-આર્થિક વિકાસના નિર્માણ માટે નીતિ સૂચનોનો સમાવેશ થશે.

હિમાલય ભારતીય ઉપખંડની ઇકોલોજીકલ કરોડરજ્જુ છે, અને જેમ જેમ આપણે 2047 ના ભારત તરફ આગળ વધી રહ્યા છીએ, તેમ તેમ વિકાસ અને પર્યાવરણીય અખંડિતતા વચ્ચે સંતુલન જાળવવું જરૂરી છે. આ પરિષદ સ્થિતિસ્થાપક અને ટકાઉ હિમાલય ભવિષ્ય માટે માર્ગ વિકસાવવામાં મદદ કરશે.

આ પરિષદ ઉભરતા લેન્ડસ્કેપને ધ્યાનમાં રાખીને હિમાલય માટે હાલની કાર્ય યોજનાની સમીક્ષા કરશે અને સ્થિતિસ્થાપકતા અને ટકાઉ સામાજિક-આર્થિક વિકાસ માટે સુધારેલી યોજના વિકસાવશે. તે આબોહવા સ્થિતિસ્થાપકતા માટે પગલાંને મજબૂત બનાવશે, ટકાઉ આજીવિકા અને લીલા અર્થતંત્રને પ્રોત્સાહન આપશે, શાસન અને પ્રાદેશિક સહયોગ વધારશે, અને વિકાસ આયોજનમાં લિંગ સમાનતા અને સામાજિક સમાવેશને મુખ્ય પ્રવાહમાં લાવશે.