ભારત-યુરોપિયન યુનિયન વેપાર કરાર એક નવા વૈશ્વિક ક્રમ તરફ, અહેવાલ વ્યૂહાત્મક રજૂ કરે છે ચિત્ર

ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન (EU) વચ્ચેનો મુક્ત વેપાર કરાર (FTA), જેને "બધા સોદાઓની માતા" કહેવામાં આવે છે, તે બદલાતી દુનિયાના નવા ક્રમની ઝલક આપે છે. ધ ગાર્ડિયનના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, જ્યારે પ્રાદેશિક સરહદો, ઊંચા ટેરિફ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓના નબળા પડવાના જોખમો વધી રહ્યા છે, ત્યારે આ કરાર એક નવી દિશા દર્શાવે છે.

આ વેપાર કરારની જાહેરાત તાજેતરમાં યુરોપિયન કમિશનના પ્રમુખ ઉર્સુલા વોન ડેર લેયેન, યુરોપિયન કાઉન્સિલના પ્રમુખ એન્ટોનિયો કોસ્ટા અને ભારતના પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આ કરાર લગભગ 2 અબજ ગ્રાહકો અને વિશ્વના કુલ GDPના લગભગ એક ચતુર્થાંશને એકસાથે લાવવાનું વચન આપે છે. 

કોપનહેગન યુનિવર્સિટીમાં એશિયન સ્ટડીઝના પ્રોફેસર રવિન્દર કૌર લખે છે કે વધતી જતી ભારત-યુરોપિયન યુનિયન ભાગીદારી દર્શાવે છે કે બંને પક્ષો આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓને મજબૂત બનાવવા, સુરક્ષા અને સંરક્ષણ, સંશોધન, લોકો-થી-લોકોની ચળવળ અને કનેક્ટિવિટી જેવા ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવા માંગે છે, જેમાં ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં વધુ જોડાણનો સમાવેશ થાય છે.

તેણી આગળ નોંધે છે કે જેમ જેમ અમેરિકા તેના પ્રદેશ સુધી વધુને વધુ મર્યાદિત થતું જાય છે, તેમ તેમ ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્ર EU સાથે સહયોગ માટે વધુ ખુલ્લું બની રહ્યું છે. તેણી દલીલ કરે છે કે "યુએસ પછીની દુનિયા" પહેલેથી જ આકાર લઈ રહી છે, અને ભારત-EU મુક્ત વેપાર કરાર તેનું ઉદાહરણ છે.

બ્રસેલ્સે તાજેતરમાં દક્ષિણ અમેરિકાના મર્કોસુર વેપાર બ્લોક સાથે વેપાર કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે, અને આવા ઘણા અન્ય કરારો પાઇપલાઇનમાં છે. અહેવાલો અનુસાર, ભારતે છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં યુકે અને ન્યુઝીલેન્ડ સાથે પણ વેપાર કરારો પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે.કૌર લખે છે કે જ્યારે આ કરારોને અમલમાં મૂકવા અને સંપૂર્ણપણે અસરકારક બનવામાં સમય લાગશે, અને રસ્તામાં કેટલાક અવરોધોનો સામનો કરવો પડી શકે છે, તે સ્પષ્ટપણે સૂચવે છે કે વૈશ્વિક સ્તરે મોટા ફેરફારો થઈ રહ્યા છે. તેણી દલીલ કરે છે કે વિશ્વ હવે તે દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે જેનું પશ્ચિમની બહારના ઘણા દેશો લાંબા સમયથી સ્વપ્ન જોતા હતા - બહુધ્રુવીય વ્યવસ્થા, વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા અને ડોલર પરની નિર્ભરતામાં ઘટાડો. શરૂઆતમાં આ પરિવર્તન ધીમે ધીમે આકાર લઈ રહ્યું છે, પરંતુ હવે ઝડપી ગતિએ.

દરમિયાન, ન્યૂયોર્ક સ્થિત એશિયા સોસાયટીના દક્ષિણ એશિયા નિષ્ણાત માને છે કે ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચે ગયા મહિને થયેલા મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) એ અમેરિકાને ભારત સાથે વેપાર કરાર કરવા માટે પ્રેરિત કર્યું હશે.એશિયા સોસાયટી પોલિસી ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (ASPI) ખાતે દક્ષિણ એશિયા પહેલના ડિરેક્ટર ફરવા આમરે જણાવ્યું હતું કે, "ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વેપાર વાટાઘાટો ઘણા સમયથી ચાલી રહી છે, પરંતુ EU સાથેના કરારથી અમેરિકાને વાટાઘાટો ઝડપી બનાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા હશે." તેમણે એમ પણ કહ્યું કે આ સોદાનો સમય ખૂબ જ રસપ્રદ છે, કારણ કે તે EU-FTA પછી તરત જ આવ્યો છે.