વૈશ્વિક આબોહવા અને સમુદ્ર સંતુલન જાળવવામાં પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા

પૃથ્વીનો બરફ ફક્ત ઠંડા પ્રદેશોની ઓળખ નથી, તે વૈશ્વિક આબોહવા અને સમુદ્ર સંતુલન જાળવવામાં પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. આ બર્ફીલા પ્રણાલીને "ક્રાયોસ્ફિયર" કહેવામાં આવે છે.

વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે મહાસાગરોનું ભવિષ્ય મોટાભાગે ક્રાયોસ્ફિયરની સ્થિતિ પર આધાર રાખે છે. આ જ કારણ છે કે વિશ્વભરમાં તેના સંરક્ષણ અને અભ્યાસ પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.પૃથ્વી પરના તમામ પ્રકારના બરફને સામૂહિક રીતે ક્રાયોસ્ફિયર કહેવામાં આવે છે. આ શબ્દ ગ્રીક શબ્દ "ક્રિઓસ" પરથી આવ્યો છે, જેનો અર્થ બર્ફીલા ઠંડા હોય છે. આજના આબોહવા પરિવર્તનની ચર્ચાઓમાં ક્રાયોસ્ફિયર મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે આપણા મહાસાગરોના સ્વાસ્થ્ય અને ભવિષ્ય સાથે સીધો જોડાયેલો છે. ક્રાયોસ્ફિયરમાં જમીનનો બરફ, નદી અને તળાવનો બરફ, પર્માફ્રોસ્ટ, એન્ટાર્કટિકા અને ગ્રીનલેન્ડની વિશાળ બરફની દિવાલો, હિમનદીઓ, બરફના ઢગલા, આઇસબર્ગ અને દરિયાઈ બરફનો સમાવેશ થાય છે. એકસાથે, આ પૃથ્વીના સૌથી ઠંડા પ્રદેશો બનાવે છે.

હવે પ્રશ્ન એ છે કે તેને મહાસાગરોના રક્ષણનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભાગ કેમ માનવામાં આવે છે? મહાસાગરો માટે ક્રાયોસ્ફિયર આટલું મહત્વનું કેમ છે? યુનાઈટેડ નેશન્સ એજ્યુકેશનલ, સાયન્ટિફિક અને કલ્ચરલ ઓર્ગેનાઈઝેશન (યુનેસ્કો) અનુસાર, ક્રાયોસ્ફિયર મહાસાગરોને નિયંત્રિત કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. હિમનદીઓ અને બરફની ચાદરમાંથી મીઠા પાણીનું પીગળતું પાણી સમુદ્રના પ્રવાહોને પ્રભાવિત કરે છે. સમુદ્રનો બરફ સૂર્યપ્રકાશને પ્રતિબિંબિત કરે છે, જે પૃથ્વીના તાપમાનને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે. જ્યારે આ બરફ પીગળે છે, ત્યારે સમુદ્રનું સ્તર વધે છે, જેનાથી દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં પૂરનું જોખમ વધે છે.યુનેસ્કોના મતે, ક્રાયોસ્ફિયરમાં ઝડપી ફેરફારો સમગ્ર વિશ્વને અસર કરી રહ્યા છે. હિમનદીઓ પીગળી રહી છે, દરિયાઈ બરફ સંકોચાઈ રહ્યો છે, અને પર્માફ્રોસ્ટ મોટા પ્રમાણમાં મિથેન છોડી રહ્યું છે, જેનાથી આબોહવા પરિવર્તન વધુ ઝડપી બની રહ્યું છે. આ ફેરફારો દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિને વિક્ષેપિત કરી રહ્યા છે, માછીમારી સમુદાયોની આજીવિકાને અસર કરી રહ્યા છે અને દરિયાકાંઠાના શહેરોને જોખમમાં મૂકી રહ્યા છે.

આ સમસ્યાને ઓળખીને, યુનેસ્કોએ તેના આંતર-સરકારી હાઇડ્રોલોજિકલ પ્રોગ્રામ (IHP) હેઠળ ક્રાયોસ્ફિયર સાયન્સ માટે ડિકેડ ઓફ એક્શન શરૂ કર્યું છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય ક્રાયોસ્ફિયરમાં થતા ફેરફારોને વધુ સારી રીતે સમજવા અને તેનો પ્રતિભાવ આપવા માટે વૈજ્ઞાનિકો, સરકારો અને સ્થાનિક સમુદાયોને એકસાથે લાવવાનો છે.વૈજ્ઞાનિકો વધુને વધુ ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે ક્રાયોસ્ફિયરમાં થતા ફેરફારો પહેલા કરતાં વધુ ઝડપથી થઈ રહ્યા છે. તેથી, ગ્લોબલ વોર્મિંગ ઘટાડવા, ગ્રીન એનર્જીને પ્રોત્સાહન આપવા અને પ્રકૃતિના સંરક્ષણ માટેના આપણા પ્રયાસોને મજબૂત બનાવવાનો સમય આવી ગયો છે. દરમિયાન, યુનેસ્કોના મતે, જેમ જેમ વિશ્વ મહાસાગર દિવસ નજીક આવી રહ્યો છે, તેમ તેમ એ યાદ રાખવું મહત્વપૂર્ણ છે કે મહાસાગરોનું રક્ષણ ફક્ત મહાસાગરોની સફાઈથી જ નહીં, પરંતુ ક્રાયોસ્ફિયરના રક્ષણથી પણ શરૂ થાય છે.