IIT બોમ્બે કેન્સરની સારવાર માટે નવી ટેકનોલોજી વિકસાવી

ભારતીય ટેકનોલોજી સંસ્થા, બોમ્બેના વૈજ્ઞાનિકોએ કેન્સરની સારવારમાં ઉપયોગમાં લેવાતી ટી-સેલ-આધારિત ઉપચાર માટે એક નવી અને સરળ ટેકનોલોજી વિકસાવી છે. આ ટેકનોલોજી પ્રયોગશાળામાં ઉગાડવામાં આવતા રોગપ્રતિકારક કોષો (ટી-કોષો) ને સુરક્ષિત રીતે પુનઃપ્રાપ્ત કરવાની મંજૂરી આપે છે.

CAR T-કોષો જેવી રોગપ્રતિકારક ઉપચારમાં, દર્દીના લોહીમાંથી ટી-કોષો કાઢવામાં આવે છે. આ કોષોને પ્રયોગશાળામાં મોટી સંખ્યામાં સંશોધિત અને વિસ્તૃત કરવામાં આવે છે, પછી કેન્સર સામે લડવા માટે દર્દીના શરીરમાં ફરીથી દાખલ કરવામાં આવે છે.જ્યારે આ પ્રયોગશાળામાં ઉગાડવામાં આવતા કોષોને પુનઃપ્રાપ્ત કરવામાં આવે છે, ત્યારે તે જીવંત અને સક્રિય રહે તે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. તેથી, તેમને વધવા અને સુરક્ષિત રીતે પુનઃપ્રાપ્ત કરવાની પ્રક્રિયા ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.

IIT બોમ્બેના બાયોસાયન્સ અને બાયોએન્જિનિયરિંગ વિભાગના પ્રોફેસર પ્રકૃતિ તયાલિયાએ જણાવ્યું હતું કે જ્યારે કાગળ પર આ સરળ લાગે છે, ત્યારે કોષોનું સુરક્ષિત પુનઃપ્રાપ્તિ સૌથી મોટા પડકારોમાંનું એક છે. તેમણે કહ્યું કે જો સ્વસ્થ કોષો પૂરતી સંખ્યામાં ઉપલબ્ધ ન હોય, તો ન તો સચોટ નિદાન કે સારવાર શક્ય છે.શરીરના કુદરતી વાતાવરણ જેવું વાતાવરણ બનાવવા માટે, સંશોધકોએ ઇલેક્ટ્રોસ્પિનિંગ નામની પ્રક્રિયા દ્વારા બનાવેલા ખાસ સ્કેફોલ્ડનો ઉપયોગ કર્યો. આ સ્કેફોલ્ડ ખૂબ જ બારીક તંતુઓથી બનેલા સાદડી જેવો દેખાય છે, જે માછીમારીની જાળ જેવું લાગે છે.

સંશોધન ટીમે પોલીકેપ્રોલેક્ટોન નામના પદાર્થથી બનેલા આ સ્કેફોલ્ડમાં જુરકટ ટી-કોષો ઉગાડ્યા. સૂક્ષ્મ દ્રષ્ટિએ, કોષો સ્કેફોલ્ડમાં સ્થળાંતરિત થયા અને તંતુઓ વચ્ચે મજબૂત રીતે ફસાઈ ગયા.અભ્યાસમાં એ પણ બહાર આવ્યું છે કે જ્યારે ટ્રિપ્સિન નામના એન્ઝાઇમથી કોષોને છીનવી લેવામાં આવ્યા હતા, ત્યારે તેમાંથી ઘણા નાશ પામ્યા હતા. જો કે, જ્યારે એક્યુટેઝ નામના હળવા એન્ઝાઇમનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, ત્યારે વધુ કોષો સુરક્ષિત રહ્યા હતા અને સ્વસ્થ ટી-કોષોની જેમ વર્તે છે.

આ કોષો ક્લસ્ટરો બનાવતા દેખાયા હતા, જે વિભાજન પહેલાં એક જરૂરી પગલું હતું, અને દૂર કર્યા પછી પણ સારી રીતે વૃદ્ધિ પામતા રહ્યા.પ્રોફેસર ટાયલિયાએ સમજાવ્યું કે ટ્રિપ્સિન જેવા મજબૂત ઉત્સેચકો કોષોની સપાટી પરના આવશ્યક પ્રોટીનને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, તેમના ઉપચારાત્મક મૂલ્યને ઘટાડે છે. જો કે, એક્યુટેઝ એટલું હળવું છે કે તે કોઈ નુકસાન પહોંચાડતું નથી.

આ સંશોધન વૈજ્ઞાનિક જર્નલ બાયોમટીરિયલ્સ સાયન્સમાં પ્રકાશિત થયું છે. સંશોધકો કહે છે કે આનાથી લેબમાં CAR T-કોષો જેવા અદ્યતન ઉપચાર માટે કોષો બનાવવાનું સરળ બનશે.પ્રોફેસર ટાયલિયાએ કહ્યું કે જો આવી નવીન ઉપચાર દર્દીઓ સુધી પહોંચાડવા હોય, તો દરેક પગલું મહત્વપૂર્ણ છે - કોષો કેવી રીતે ઉગાડવામાં આવે છે અને તેમને સુરક્ષિત રીતે કેવી રીતે કાઢવામાં આવે છે તે સારવારના પરિણામોમાં નોંધપાત્ર તફાવત લાવે છે.