ભારતનું પ્રથમ સ્વદેશી વિમાનવાહક જહાજ આત્મનિર્ભરતાનું પ્રતીક બન્યું: INS વિક્રાંત

દેશનું પ્રથમ સ્વદેશી વિમાનવાહક જહાજ (IAC-1), INS વિક્રાંત, આત્મનિર્ભર ભારતની મહત્વાકાંક્ષા અને ક્ષમતાનું ગૌરવપૂર્ણ પ્રતીક છે.

ભારતીય નૌકાદળના યુદ્ધ જહાજ ડિઝાઇન બ્યુરો દ્વારા ડિઝાઇન કરાયેલ અને કોચીન શિપયાર્ડ લિમિટેડ (CSL) દ્વારા બનાવવામાં આવેલ, આ જહાજ ભારતમાં બનેલ અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું અને સૌથી જટિલ યુદ્ધ જહાજ છે. 2 સપ્ટેમ્બર, 2022 ના રોજ માનનીય વડા પ્રધાન દ્વારા ભારતીય નૌકાદળમાં કાર્યરત INS વિક્રાંત, દેશની સ્વદેશી ક્ષમતાઓ, સંસાધનો અને પરાક્રમનું જીવંત ઉદાહરણ છે. INS વિક્રાંતનું નામ ભારતના પ્રથમ વિમાનવાહક જહાજ, INS વિક્રાંત (R11) ના માનમાં રાખવામાં આવ્યું છે, જે 1997 માં નિષ્ક્રિય કરવામાં આવ્યું હતું. પુરોગામી, INS વિક્રાંતે 1961 ના ગોવા મુક્તિ અભિયાન અને 1971 ના ભારત-પાક યુદ્ધમાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી હતી, જેણે ભારતના નૌકાદળ ઇતિહાસમાં એક અવિસ્મરણીય અને ગૌરવપૂર્ણ પ્રકરણ ઉમેર્યું હતું. વર્તમાન INS વિક્રાંત (IAC-1) આ સમૃદ્ધ વારસો આગળ ધપાવે છે અને ભારતની સ્વદેશી નૌકાદળ ક્ષમતા, આત્મનિર્ભરતા અને અદ્યતન જહાજ નિર્માણ કૌશલ્યનું જીવંત પ્રતીક બની ગયું છે. તે ભૂતકાળના ગૌરવને પુનર્જીવિત કરે છે, પરંતુ ભારતની ભાવિ દરિયાઈ શક્તિના શક્તિશાળી પ્રતીક તરીકે પણ કામ કરે છે.

• લોન્ચ અને ટ્રાયલ: ઓગસ્ટ 2013 માં શરૂ કરવામાં આવ્યો; પ્રથમ દરિયાઈ ટ્રાયલ ઓગસ્ટ 2021 માં શરૂ થયો.
• ડિઝાઇન: ભારતીય નૌકાદળના ઇન-હાઉસ વોરશિપ ડિઝાઇન બ્યુરો (WDB) દ્વારા કલ્પના અને ડિઝાઇન કરવામાં આવી હતી.
• કમિશનિંગ: 2 સપ્ટેમ્બર 2022 ના રોજ કોચીમાં કમિશન કરવામાં આવ્યું, જે ભારતને સ્વદેશી રીતે એરક્રાફ્ટ કેરિયર ડિઝાઇન અને નિર્માણ કરવામાં સક્ષમ થોડા દેશોમાંનો એક બનાવે છે.
• સ્વદેશી સામગ્રી: જહાજનો 76 ટકા ભાગ સ્વદેશી રીતે ઉત્પાદિત છે, જેમાં સ્ટીલ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા લિમિટેડ (SAIL) દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવતા આશરે 30,000 ટન ખાસ સ્ટીલનો સમાવેશ થાય છે.
• સંરક્ષણ ઉદ્યોગ ભાગીદારી: આ પ્રોજેક્ટમાં 550 થી વધુ મૂળ સાધનો ઉત્પાદકો (OEMs) અને સબકોન્ટ્રાક્ટરો, તેમજ 100 સૂક્ષ્મ, નાના અને મધ્યમ સાહસો (MSMEs) સામેલ હતા.

રોજગાર સર્જન: કોચીન શિપયાર્ડ લિમિટેડમાં આશરે 2,000 લોકોને સીધી રોજગારી આપવામાં આવી હતી અને સંકળાયેલ ઉદ્યોગો અને સપ્લાયર્સ દ્વારા આશરે 12,500 લોકોને પરોક્ષ રીતે રોજગારી આપવામાં આવી હતી. સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભરતાનું પ્રતીક, INS વિક્રાંત, માત્ર એક યુદ્ધ જહાજ નથી પરંતુ 21મી સદીમાં ભારતની મહેનત, પ્રતિભા, પ્રભાવ અને પ્રતિબદ્ધતાનો પુરાવો છે.

ક્ષમતાઓ અને વિશિષ્ટતાઓ:

• વિમાન જહાજ 262.5 મીટર લાંબુ અને 61.6 મીટર પહોળું છે, જેમાં આશરે 45,000 ટનનું લોડેડ ડિસ્પ્લેસમેન્ટ છે.

• તે ચાર ગેસ ટર્બાઇન દ્વારા સંચાલિત છે, જે મળીને આશરે 88 મેગાવોટ પાવર ઉત્પન્ન કરે છે.

• INS વિક્રાંત મહત્તમ 28 નોટની ગતિ પ્રાપ્ત કરી શકે છે

• આ જહાજમાં મહિલા અધિકારીઓ અને ખલાસીઓ સહિત આશરે 1,600 કર્મચારીઓ બેસી શકે છે અને તેમાં આશરે 2,200 કમ્પાર્ટમેન્ટ છે.

• તે શોર્ટ ટેક-ઓફ બટ એરેસ્ટેડ રિકવરી (STOBAR) સિસ્ટમ પર કાર્ય કરે છે, જે વિમાનને સ્કી-જમ્પનો ઉપયોગ કરીને ઉડાન ભરવા અને એરેસ્ટર વાયરનો ઉપયોગ કરીને લેન્ડ કરવાની મંજૂરી આપે છે.

• INS વિક્રાંત લગભગ ૩૦ વિમાનોનું સંચાલન કરવા સક્ષમ છે, જેમાં MiG-29K, Kamov-31, MH-60R, MiG-29KUB, ચેતક અને ALH ધ્રુવનો સમાવેશ થાય છે.

• આ જહાજ એટલું શક્તિશાળી છે કે તે આશરે ૫,૦૦૦ ઘરો માટે પૂરતી વીજળી ઉત્પન્ન કરી શકે છે. તેનું આંતરિક વાયરિંગ એટલું વ્યાપક છે કે તે કોચીથી કાશી સુધી લંબાઈ શકે છે.

તેના કમિશનિંગ પછી, INS વિક્રાંતે ભારતની દરિયાઈ શક્તિના પાયાના પથ્થર તરીકે તેની ભૂમિકા મજબૂત બનાવી છે. તેની મુખ્ય સિદ્ધિઓ ફક્ત તેની અદ્યતન તકનીકી અને કાર્યકારી કુશળતાને જ પ્રકાશિત કરતી નથી, પરંતુ 'SAGAR' - આ ક્ષેત્રમાં બધા માટે સુરક્ષા અને વિકાસ - ની ભાવના પ્રત્યે ભારતની અતૂટ પ્રતિબદ્ધતાને પણ મજબૂત બનાવે છે. INS વિક્રાંત ખરેખર ભારત-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં શાંતિ, સ્થિરતા અને સામૂહિક પ્રગતિને પ્રોત્સાહન આપવામાં ભારતની સકારાત્મક અને જવાબદાર દરિયાઈ ભૂમિકાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

મેઇડન સી ટ્રાયલ (4 ઓગસ્ટ, 2021): INS વિક્રાંતે કોચીથી તેની પ્રથમ સફર શરૂ કરી, પ્રોપલ્શન, નેવિગેશન અને શસ્ત્ર પ્રણાલીઓને માન્ય કરી અને સંપૂર્ણ કાર્યકારી તૈયારી માટે પાયો નાખ્યો. LCA (નેવી) અને MiG-29K નું પ્રથમ લેન્ડિંગ (ફેબ્રુઆરી 2023): વાહકે સ્વદેશી LCA (નેવી) અને MiG-29K જેટનું પ્રથમ લેન્ડિંગ કર્યું. નાઇટ લેન્ડિંગ ઓપરેશન (મે 2023): INS વિક્રાંતે સફળ નાઇટ લેન્ડિંગ કર્યું, પડકારજનક પરિસ્થિતિઓમાં જટિલ મિશન હાથ ધરવાની તેની તૈયારી દર્શાવી. અંતિમ ઓપરેશનલ ક્લિયરન્સ (જાન્યુઆરી-નવેમ્બર 2024): 750 કલાકથી વધુ ફ્લાઇટ ઓપરેશન્સ, જેમાં ફાઇટર એરક્રાફ્ટ અને હેલિકોપ્ટર દ્વારા દિવસ અને રાતની ઉડાનનો સમાવેશ થાય છે, એ વાહકની ઓપરેશનલ તૈયારીને માન્ય કરી.

મિલાન 24: INS વિક્રાંતે ફેબ્રુઆરી 2024 માં ભારતીય નૌકાદળ દ્વારા આયોજિત દ્વિવાર્ષિક બહુપક્ષીય નૌકાદળ કવાયત, મિલાન 24 માં ભાગ લીધો હતો. આ કવાયતમાં 36 થી વધુ જહાજો, બે સબમરીન, 55 વિમાનો અને છ ખંડોના 47 મિત્ર રાષ્ટ્રોના વરિષ્ઠ નેતૃત્વનો સમાવેશ થતો હતો. આ ઘટનાએ હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં પસંદગીના સુરક્ષા ભાગીદાર તરીકે ભારતની મુખ્ય સ્થિતિને પુનઃપુષ્ટિ આપી અને ભારતીય નૌકાદળની લડાઇ માટે તૈયાર, વિશ્વસનીય, સંકલિત અને ભવિષ્ય માટે તૈયાર દળ તરીકેની સ્થિતિને મજબૂત બનાવી.