ગાંધીનગર મહાનગરપાલિકાનો માસ્ટરસ્ટ્રોક, રોજ 100 ટન કચરામાંથી બનશે જૈવિક ખાતર

ગુજરાતનું પાટનગર હવે પર્યાવરણ જાળવણીના એક નવા મોડલ તરીકે વિશ્વ સમક્ષ ઉભરી રહ્યું છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના માર્ગદર્શન હેઠળ ગાંધીનગર મહાનગરપાલિકા (GMC) એ 'વેસ્ટ ટુ વેલ્થ' (કચરામાંથી સમૃદ્ધિ) ના મંત્રને સાકાર કરીને શહેરના ભીના કચરાને સોના જેવી કિંમતી જૈવિક ખાતરમાં ફેરવવાની સફળતા મેળવી છે.

ગુજરાતનું પાટનગર હવે પર્યાવરણ જાળવણીના એક નવા મોડલ તરીકે વિશ્વ સમક્ષ ઉભરી રહ્યું છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના માર્ગદર્શન હેઠળ ગાંધીનગર મહાનગરપાલિકા (GMC) એ 'વેસ્ટ ટુ વેલ્થ' (કચરામાંથી સમૃદ્ધિ) ના મંત્રને સાકાર કરીને શહેરના ભીના કચરાને સોના જેવી કિંમતી જૈવિક ખાતરમાં ફેરવવાની સફળતા મેળવી છે.

વૈજ્ઞાનિક પ્રક્રિયા: કચરો કેવી રીતે બને છે ખાતર?
ગાંધીનગરના સેક્ટર-30 ખાતે કાર્યરત આ અદ્યતન વર્મિ-કમ્પોસ્ટ પ્લાન્ટમાં વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી ખાતર તૈયાર કરવામાં આવે છે:

કચરાનું એકત્રીકરણ: શહેરના રહેણાંક વિસ્તારો, હોટલો અને શાકભાજી માર્કેટમાંથી દરરોજ અંદાજે 100 મેટ્રિક ટન ભીનો કચરો પ્લાન્ટ પર લાવવામાં આવે છે.

ડી-કમ્પોઝિશન: આ કચરા પર 15 થી 25 દિવસ સુધી પાણીનો છંટકાવ કરીને તેને કુદરતી રીતે સડવા દેવામાં આવે છે.

અળસિયાંનો જાદુ: ત્યારબાદ મશીનરી દ્વારા પ્રક્રિયા કરી તેમાં ખાસ પ્રકારના અળસિયાં ઉમેરવામાં આવે છે. આ અળસિયાં કચરાને માત્ર 15 દિવસમાં પોષક તત્વોથી ભરપૂર એવા જૈવિક ખાતરમાં ફેરવી નાખે છે.

ખેડૂતો માટે આશીર્વાદ અને પ્રાકૃતિક ખેતીને પીઠબળ
આ પ્લાન્ટ માત્ર શહેરની ગંદકી દૂર નથી કરતો, પરંતુ રાજ્યના કૃષિ ક્ષેત્રમાં પણ મોટું યોગદાન આપી રહ્યો છે:

બહોળો ઉપયોગ: અહીં તૈયાર થતું ખાતર ગાંધીનગરના જાહેર બગીચાઓ અને નર્સરીઓમાં વપરાય છે. આ ઉપરાંત, ઉત્તર ગુજરાતના ભીલોડા જેવા અંતરિયાળ વિસ્તારોના ખેડૂતો પણ પોતાની ખેતીમાં આ ખાતરનો ઉપયોગ કરીને રાસાયણિક મુક્ત ખેતી તરફ વળ્યા છે.

આર્થિક સક્ષમતા: પ્લાન્ટ વાર્ષિક 2,000 ટનથી વધુ ખાતર ઉત્પાદન કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. ભવિષ્યમાં આ ખાતરનું વ્યાવસાયિક ધોરણે 'બ્રાન્ડિંગ' કરીને વેચાણ કરવાનું આયોજન છે, જેનાથી મહાનગરપાલિકાની આવકમાં પણ વધારો થશે.