પ્રધાનમંત્રી મોદી દક્ષિણ આફ્રિકાના જોહાન્સબર્ગમાં યોજાઈ રહેલા 15મા બ્રિક્સ સમિટ બેઠકમાં લેશે ભાગ

આ પરિષદ બ્રિક્સ દેશો વચ્ચે પરસ્પર સહયોગ, બહુપક્ષીય વ્યવસ્થામાં સુધારા, બ્રિક્સનું વિસ્તરણ અને આતંકવાદના મુદ્દા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે

પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી દક્ષિણ આફ્રિકા અને ગ્રીસના પ્રવાસ માટે રવાના થયા છે. પ્રધાનમંત્રી દક્ષિણ આફ્રિકાના જોહાન્સબર્ગમાં યોજાઈ રહેલા 15મા બ્રિક્સ સમિટમાં બ્રિક્સ નેતાઓની બેઠકમાં ભાગ લેશે. બ્રિકસ સંમેલન પાંચ દેશોનો સમૂહ છે. જેમાં બ્રાઝીલ, રશિયા, ભારત, ચીન અને દક્ષિણ આફ્રિકાનો સમાવેશ થાય છે. આ પાંચ દેશોના નામના પ્રથમ અક્ષરથી નામ બ્રિકસ પાડવામાં આવ્યું છે. વિદેશ સચિવ વિનય મોહન ક્વાત્રાએ માહિતી આપતા જણાવ્યું હતું કે, આ બેઠકમાં વૈશ્વિક વિકાસ પર ચર્ચા થવાની અપેક્ષા છે. તથા તેમણે કહ્યું હતું કે, પ્રધાનમંત્રી બ્રિક્સ સમિટમાં ભાગ લેશે. આ પરિષદ બ્રિક્સ દેશો વચ્ચે પરસ્પર સહયોગ, બહુપક્ષીય વ્યવસ્થામાં સુધારા, બ્રિક્સનું વિસ્તરણ અને આતંકવાદના મુદ્દા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. 24મીએ વડાપ્રધાન બ્રિક્સ-આફ્રિકા કનેક્ટિવિટી અને બ્રિક્સ પ્લસ ડાયલોગમાં ભાગ લેશે. દક્ષિણ આફ્રિકા, બ્રિક્સ સંગઠનના હાલના અધ્યક્ષપદે છે. 2019 પછી બ્રિક્સ સંમેલન પહેલી વાર મળી રહ્યું છે. BRICS વિશ્વના પાંચ સૌથી મોટા વિકાસશીલ દેશોને એકસાથે લાવે છે, જે વૈશ્વિક વસ્તીના 41%, વૈશ્વિક GDPના 24% અને વૈશ્વિક વેપારના 16%નું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

બ્રિકસની શરૂઆત બ્રાઝિલ, રશિયા, ભારત અને ચીનની અર્થવ્યવસ્થાની વૃદ્ધિની સંભાવનાઓ પર ગોલ્ડમેન સૅશના અર્થશાસ્ત્રી જિમ ઓ'નીલ દ્વારા 2001ના અહેવાલમાં બ્રિક્સની ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. 2006માં ચાર દેશોએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાની સામાન્ય ચર્ચાના અંતે વિદેશ મંત્રીઓની વાર્ષિક બેઠકો સાથે નિયમિત અનૌપચારિક રાજદ્વારી સંકલન શરૂ કર્યું હતું. આ સફળ સંવાદને કારણે નિર્ણય લેવામાં આવ્યો કે, તે વાર્ષિક સમિટ તરીકે રાજ્ય અને સરકારના વડાઓના સ્તરે યોજવામાં આવે છે. પ્રથમ BRIC સમિટ 2009 માં રશિયાના યેકાટેરિનબર્ગમાં યોજાઈ હતી અને વૈશ્વિક નાણાકીય વ્યવસ્થામાં સુધારા જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. ડિસેમ્બર 2010 માં, દક્ષિણ આફ્રિકાને BRIC માં જોડાવા માટે આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું અને તે BRICS તરીકે ઓળખાવા લાગ્યું. માર્ચ 2011માં, દક્ષિણ આફ્રિકાએ પ્રથમ વખત ચીનના સાન્યામાં 3જી BRICS સમિટમાં ભાગ લીધો હતો.

બ્રિકસનો ઉદ્દેશ્ય BRICS નો ઉદ્દેશ્ય વધુ ટકાઉ, સમાન અને પરસ્પર લાભદાયી વિકાસ માટે વ્યક્તિગત દેશો તેમજ જૂથની અંદર વ્યાપક સ્તરે સહકારને આગળ વધારવાનો છે. બ્રિકસને સહકારના ક્ષેત્રે જોવા જઈએ તો, આર્થિક સહકાર, લોકો-થી-લોકોનું વિનિમય, સહકાર મિકેનિઝમ છે. 

બ્રિકસનું ભારત માટે મહત્વ એ છે કે, આર્થિક મુદ્દાઓ તેમજ આંતરરાષ્ટ્રીય આતંકવાદ, આબોહવા પરિવર્તન, ખાદ્ય અને ઉર્જા સુરક્ષા, આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓના સુધારા વગેરે જેવા વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર પરામર્શ અને સહકાર દ્વારા ભારત બ્રિક્સની સામૂહિક શક્તિનો લાભ મેળવી શકે છે.

માર્ચ 2022 માં BRICS દેશો (બ્રાઝિલ, રશિયા, ભારત, ચીન અને દક્ષિણ આફ્રિકા) એ પત્રકારો માટે ત્રણ મહિનાનો તાલીમ કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો છે. આ કાર્યક્રમ બ્રિક્સ મીડિયા ફોરમની પહેલ હતી. મે 2022માં કેન્દ્રીય પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રીએ ક્લાઈમેટ ચેન્જ પર બ્રિક્સની ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકમાં ભાગ લીધો હતો. મીટિંગમાં ભારતે આબોહવા પરિવર્તનને સંયુક્ત રીતે સંબોધિત કરવા, નીચા કાર્બન અને સ્થિતિસ્થાપક સંક્રમણને વેગ આપવા અને ટકાઉ પુનઃપ્રાપ્તિ અને વૃદ્ધિ હાંસલ કરવા માટેના અભિગમોની અન્વેષણ કરવા માટે ફોરમની સુસંગતતાને પ્રકાશિત કરી હતી.

પાંચ દેશોના આર્થિક મુદ્દાઓથી શરૂ કરીને બ્રિક્સનો એજન્ડા વર્ષોથી વિકસ્યો છે. દર વર્ષે નવા વૈશ્વિક મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે. બ્રિક્સ દેશોના વડાઓની સમિટની બાજુમાં વિદેશ, નાણા, વેપાર, આરોગ્ય, વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીના પ્રધાનોની બેઠકો પણ યોજાય છે. 

આ વર્ષની અધ્યક્ષતા કરનાર દેશ દક્ષિણ આફ્રિકાએ કહ્યું છે કે, 40 થી વધુ દેશોએ બ્રિક્સમાં જોડાવા માટે રસ દર્શાવ્યો છે. જેમાં ઈરાને કહ્યું છે કે તેને આશા છે કે બ્રિક્સ શક્ય તેટલી વહેલી તકે નવી સભ્યપદ પ્રક્રિયાને શરૂ કરશે. ચીન પણ ગ્રુપ મોટું થાય તેની આશા સેવી રહ્યું છે.