દિલ્હી કસ્ટમ્સ પ્રિવેન્ટિવ ઝોને વિશેષ ઝુંબેશ હેઠળ 328 કિલો નાર્કોટિક ડ્રગ્સનો નાશ કર્યો

કેન્દ્રીય પરોક્ષ કર અને કસ્ટમ્સ બોર્ડ (CBIC) ના વિશેષ ઝુંબેશ 3.0 ના ભાગ રૂપે, નાણા મંત્રાલય, કસ્ટમ્સ પ્રિવેન્ટિવ ઝોન, દિલ્હીએ 328 કિલો નાર્કોટિક પદાર્થોનો નાશ કર્યો, જેની કિંમત રૂ. 284 કરોડ છે અને વિદેશી મૂળની 80.2 લાખ સિગારેટ જપ્ત કરવામાં આવી છે. CBIC મહેસૂલ સચિવ, અધ્યક્ષ અને સભ્ય (અનુપાલન વ્યવસ્થાપન), અને નાણા મંત્રાલયના અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ પણ ગેરકાયદે સામાનનો વિનાશ શરૂ કરતા પહેલા તેનું સ્થળ પર નિરીક્ષણ કર્યું હતું. આ પ્રસંગે મહેસૂલ સચિવ સંજય મલ્હોત્રાએ તેમના સંબોધનમાં જણાવ્યું હતું કે ગેરકાયદે માલનો નાશ એ વિશેષ ઝુંબેશની બહાર પણ કસ્ટમ વિભાગ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવતી સતત પ્રક્રિયા છે પરંતુ વિશેષ ઝુંબેશથી આ પ્રક્રિયાને વધુ વેગ મળ્યો છે.

આ જે નશીલા પદાર્થોનો નાશ કરવામાં આવી રહ્યો છે તેમાં 29 કિલો હેરોઈન, 6 કિલો કોકેઈન, 7 કિલો એમ્ફેટામાઈન અને 286 કિલો ખાટના પાનનો સમાવેશ થાય છે જેને 'કાથા એડ્યુલિસ' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. વિભાગ દ્વારા 2005-06 અને 2009-10માં મોટાભાગનું હેરોઈન જપ્ત કરવામાં આવ્યું હતું અને કેટલોક જથ્થો 2022-23માં જપ્ત કરવામાં આવ્યો હતો. બાકીના માદક દ્રવ્યો 2022-23માં જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા. આજે નાશ કરવામાં આવી રહેલી વિદેશી મૂળની સિગારેટનો મોટો ભાગ 2018માં જપ્ત કરવામાં આવ્યો હતો અને કેટલોક જથ્થો 2023માં જપ્ત કરવામાં આવ્યો હતો. આ સિગારેટ વિભાગ દ્વારા જપ્ત કરવામાં આવી હતી કારણ કે આ સિગારેટ અને અન્ય ટોબેકો પ્રોડક્ટ્સ એક્ટ (COTPA), 2003ના ઉલ્લંઘનમાં ભારતમાં દાણચોરી કરવામાં આવી હતી. આ દાણચોરી કરાયેલી વિદેશી મૂળની સિગારેટના પેકેજમાં ફરજિયાત આરોગ્ય અને ચિત્રાત્મક ચેતવણી આપવામાં આવી ન હતી. મેસર્સ બાયોટિક વેસ્ટ સોલ્યુશન્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ ખાતે જોખમી અને અન્ય કચરો (M&TM) નિયમો, 2016 હેઠળ માર્ગદર્શિકા અનુસાર NDPS પદાર્થો અને વિદેશી મૂળની સિગારેટને બાળવામાં આવી છે. દિલ્હી પોલ્યુશન કંટ્રોલ કમિટી (DPCC) દ્વારા બાયો-મેડિકલ વેસ્ટ સહિત માદક પદાર્થો, સિગારેટ અને અન્ય બાયો-ડિગ્રેડેબલ વેસ્ટનો નાશ કરવા માટે એક સુવિધા યોગ્ય છે.

CBIC એ ઑક્ટોબર 2023 ના ત્રીજા સપ્તાહમાં પેન્ડિંગ બાબતોના નિકાલ માટે વિશેષ ઝુંબેશ (SCDPM) 3.0 હેઠળ પ્રવૃત્તિઓને વધારી દીધી છે જેમાં રૂ. 1,000 કરોડની કિંમતના 365 કિલો માદક પદાર્થોનો નાશ કરવામાં આવ્યો હતો. વિભાગે 8,308 ભૌતિક ફાઈલોનો પણ નિકાલ કર્યો છે અને 9,304 કિગ્રા સ્ક્રેપનો નિકાલ કર્યો છે, આમ 46,565 ચોરસ ફૂટની વધારાની ઓફિસ સ્પેસ ખાલી કરી છે. કસ્ટમ્સ પ્રિવેન્ટિવ ઝોન, દિલ્હી દ્વારા માદક દ્રવ્યો અને સિગારેટનો વર્તમાન વિનાશ કરીને સ્વચ્છતાનો સંદેશ ફેલાવવાનો છે. 

આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયના એક જવાબદાર સભ્ય તરીકે, ભારત માદક દ્રવ્યોના ખતરાને પહોંચી વળવાના વૈશ્વિક પ્રયાસોમાં ખૂબ જ સક્રિય છે. ભારતીય કસ્ટમ્સ, મહેસૂલ વસૂલાતના તેના પ્રાથમિક કાર્ય ઉપરાંત, પ્રતિબંધિત અને માદક દ્રવ્યોની દાણચોરી સામે નિવારક પગલાં પણ સક્રિયપણે લે છે. નાર્કોટિક ડ્રગ્સ એન્ડ સાયકોટ્રોપિક સબસ્ટન્સ એક્ટ, 1985 હેઠળ, કસ્ટમ અધિકારીઓ હવા/સમુદ્ર/જમીન મારફતે માદક દ્રવ્યોની દાણચોરીની કોઈપણ ઘટનાને રોકવા માટે વિવિધ સ્ત્રોતોમાંથી ગુપ્ત માહિતી એકત્રિત કરે છે.